مدارس منارهاى ساخته شد كه با منارههاى مسجد ، شمار آنها به هفت رسيد ، در حالى كه پيش از آن شش مناره بود . به نظر مىرسد كه منارهء باب الكعبه به مرور خراب شد كه آن را تجديد كردند . بناى آن به همان شكل مصرى آن بود ، يعنى بالاى آن قبّهاى بود كه سه چوب روى آن نصب شده به آنها قنديل آويزان مىكردند . اين بار با معمارى تركى ساخته شد كه تا به امروز باقى مانده است .
در سال 970 منارهء باب على تجديد شد ، چنان كه منارهء باب السلام را هم در سال 983 منهدم كرده و از نو بنا كردند . « 1 » اين منارهها همه منهدم شده ، جاى آنها منارههايى كه امروزه هست ساخته شد .
تجديد بناى مسجد
در سال 979 معلوم شد كه ديوار مدرسهء قايتباى و برخى از مدراس ديگر ، اندكى به سمت امام مايل شده است . اين مسأله در ساختمان رواق هم خود را نشان داد به طورى كه كج شدن آن به سمت مسجد هم ظاهر شد . در ين وقت امير مكه دستور داد تا چوبهاى كلفت و زمختى براى حفظ ديوار نصب شد . پس از آن خبرش را به دربار عثمانى فرستادند . سلطان سليم دوم فرمان داد تا مسجد به صورت استوارى ساخته شود و سقفها را به جاى آن كه از چوب درست كنند ، به صورت قبّه بسازند . ادارهء اين كار بر عهدهء احمد كتخدا و يك مهندس معمار به نام محمد جاوريش ديوان اعلى گذاشته شد .
تخريب را در نيمهء ربيع اوّل سال 980 از باب السلام آغاز كرده و تا باب على ادامه دادند .
پس از آن با استفاده از استوانههايى از سنگ كه مهدى عباسى پايههاى آن را نهاده بود ، ديوار را ساختند و البته استوانههاى ديگرى هم كه از سنگ شمسى زرد رنگ بود بر آن افزودند ، سنگهايى كه از حديبيه در نزديكى مكه گرفته ، به مكه آوردند . سپس به سراغ ضلع ديگر از سمت باب الدريبه تا باب العمره رفتند .
در ميانهء اين اوضاع ، سليم درگذشت و سلطان بعدى كه مراد بود ، دستور استمرار
هامش
( 1 ) . عمارة المسجد ، باسلامه ، ص 82 .