ناشى از اختلافات شديد مذهبى در آن ناحيه بود . « 1 »
ما ترديدى نداريم كه مكه از تمايلش به فاطميان ، از فوايد مادى فراوانى بهرهمند مىشد ، جز آن كه به خاطر نزاع با عباسيان ، بسيار زيان مىكرد و به سبب آن در معرض فتنه و جنگ قرار گرفته ، از بابت گرانى و كمبود ارزاق گرفتار مشكلات طاقت فرسا مىگرديد . اگر مكه مىتوانست روى پاى خود بايستد بسا مانع از دعا براى هر كدام از دو دولت شده و موضع بىطرف مىداشت . اما ضعف آن و فقر اين سرزمين ، زمينه را براى تعارض اين دو دولت در آنجا فراهم مىكرد .
قاسم پس از آن كه 35 سال بر اين شهر حكومت كرد ، به سال 518 درگذشت . وى اديب و شاعر بود و از اشعارش اين است :
قوم من وقتى در گرد و خاك ميدان جنگ فرو روند ، تصور مىكنى اينان بسان مهتابهايى هستند كه در شب جلوهنمايى مىكنند .
آنان از زادى كه دارند نسبت به همسايه بخلى نمىورزند ، چه زمانه بر وفق مرادشان باشد چه نباشد . « 2 »
ابن خلدون « 3 » از او ياد كرده مىنويسد ، وى از استقرار امنيت عاجز ماند و نتوانست براى اصلاح امور كارى از پيش ببرد .
فُلَيْتة بن قاسم [ 518 - 527 ]
پس از درگذشت قاسم بن محمد در سال 518 فرزندش فليته امارت مكه را در دست گرفت . « 4 » مورّخان اشارهاى به اين كه او به نام عباسيان خطبه مىخواند يا فاطميان ، ندارند ، جز آن كه تقى الدين فاسى گزارش مىكند كه در زمان وى ،
هامش
( 1 ) . بنگريد : شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 197 - 228 .
( 2 ) . منائح الكرم ، ج 2 ، ص 244 .
( 3 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 4 ، ص 104 .
( 4 ) . در الإعلام ، ج 5 ، ص 364 فليته آمده است . در حال حاضر قبيلهاى در مكه وجود دارد كه به سادات فليته مشهورند ؛ نمىدانم ارتباطى با اين امير دارند يا خير ( عاتق ) .