اجمعين فرمودهاند اين كتاب نفيس از آغاز اندر هفت مجلّد تدوين شده كه هر مجلّد مشتمل بر ترجمه و تفسير چهار جزء و دو هفتم جزء است ، يعنى چهار جزء و يك حزب و چند آيه .
جلد اوّل كه منتشر شده از سورهء الفاتحه است تا آيهء 61 از سورهء النّساء ، يعنى ترجمه و تفسير چهار جزء و يك حزب و چند آيه ؛ و اين جلد حاضر ، يعنى جلد دوّم ، نيز هم چنان مشتمل است بر ترجمه و تفسير چهار جزء و يك حزب و چند آيه ، از آيهء 62 سورهء النساء تا آيهء 171 سورهء الاعراف .
پس هر يك از مجلّدات مشتمل بر يك هفتم از قرآن مجيد است بىهيچ كم و زياد ، در ترجمهء آيات هم زيادى و كمى نيست ، و امّا مطالب تفسيرى ممكن است بتفصيل باشد يا باختصار . اگر مشاهده مىشود كه تعداد صفحات اين مجلّد اندكى كمتر از صفحات مجلّد اول است ، و يا اگر مثلا شمارهء صفحات مجلّد سوم بيش از مجلّد اول باشد ، از اين روى است و گرنه متن قرآن مجيد بهفت قسمت مساوى است در هفت مجلّد .
اين نكته هم ناگفته نماند كه غير از نسخهء متن و نسخهء كتابخانهء پاريس ( كه تنها مجلّد اول آن بدست است ) ، در نسخههاى ديگر - كه ذكر آنها رفت - آغاز و انجام مجلّدات هفتگانه مشخّص نيست ، تنها در حاشيهء نسخهء حراجچى ارغلو اشارتى است كه سبع دوم بپايان رسيده ؛ امّا آغاز و انجام قسمت قسمت ترجمه و تفسير در همه نسخ يكسان است و اختلافى نيست .
5 - جاى جاى معانى لغاتى مفهوم نگشت ، و همچنين ضبط صحيح بعضى اسامى خاص با تفحّصى كه شد معلوم نشد ، امانت را هم چنان كه در نسخهء متن بود نقل و ضبط گشت ، و اميد است با استقصايى بيشتر و با راهنمايى ارباب علم و اطلاع در حلّ اين كلمات توفيق حاصل شود .
ترجمه تفسیر طبری فراهم آمده در زمان سلطنت منصوربن نوح سامانی — صفحة مقدمه 10
مساهمون: محمد بن جرير الطبري
صمقدمه ١٠