ضبط ديوان و مثنوى ، اختلاف زيادى داشت ، به علَّت اينكه ضبط خوارزمى احتمالا بر اساس نسخه اى ، اگر چند نامعتبر ، ولى كهن ، بوده است ، از آوردن صورت مضبوط در نسخه هاى شرح فصوص عدول نكردم . بعنوان نمونه به موارد زير توجّه بفرماييد :
1 - ضبط خوارزمى 453 :
زان شاه كه او را هوس طبل و علم نيست
ديوانه شدم بر سر ديوانه قلم نيست
از دور بينى تو مرا شخص رونده
زان شخص بپرهيز كه او غير عدم نيست
پيش آ و عدم شو كه عدم معدن جانست
ليكن نه چنان جان كه بجز غصه و غم نيست
- كه مصراع چهارم و ششم در ديوان شمس ، تصحيح فروزانفر 1 / 199 چنين است : آن شخص خيالست ولى غير عدم نيست / اما نه چنين جان كه بجز غصه و غم نيست .
و به اين بيت توجّه بفرماييد ، ضبط خوارزمى 430 :
دل تست چون چراغى بگرفته شش فتيله
همه از چه گشت روشنگر ازين شرر نداى ؟
ضبط فروزانفر 6 / ب 30025
سر تست چون چراغى ، بگرفته شش فتيله
همه شش ز چيست روشن اگر آن شرر ندارى
نجيب مايل هروى
1 / 6 / 1364