آن را عقل مىخواندند ( 1 ) ، و به اعتبار ادراك جزئيّات و تعلَّقات ( 2 ) كه به اجرام سماوى دارد ، آن را نفس مىخوانند ، تا ، چنان شود كه صور ( 3 ) آن كليّات عقليّه ( 4 ) متّصفه ( 5 ) ظاهر گردد ، و در هويّت نفس منطبعه به صور ( 6 ) جزئيّات ظهور كند ( 7 ) ، و جزئيّات به آن كليّات محفوظ گردد ، و كليّات در عالم شهادت به جزئيّات مضبوط ماند ( 8 ) . و نفس ( 9 ) جزئيّهء منطبعه را ، چون مجرّد ( 10 ) از نفس ناطقه اعتبار كنى ، آن را عالم مثال گويند ، كه در ( 11 ) آن عالم ، هر موجودى را از موجودات مجرد ( 12 ) و غير مجرد ، مثالى هست كه به حواس باطن ادراك آن ( 13 ) توان كرد ، و كشف ارباب كشوف در آن ( 14 ) عالم است . و وجود حق ( 15 ) را تنزّلى ديگر است ( 16 ) از عالم ملكوت به عالم ملك ، كه آن ظهور هويّت ( 17 ) اوست ، در مظاهر صور مختلفه ابتداى ( 18 ) آن از عرش است و كرسى ، و أجسام عنصرى و صور مركبات از معادن و نبات و حيوان ( 19 ) كه انتهاى عالم ملك است . پس ( 20 ) وجود حق را - جلَّت قدرته - تنزّلى ديگر است ( 21 ) به عالم انسان ( 22 ) ، و آن آخر مراتب تنزّلات ( 23 ) است . و از اين واضحتر نمىشايد ( 24 ) گفت و غيرت ( 25 ) حق كشف غطا را نمىگذارد ، و أكابر طريقت ازين زيادت گفتن رخصت ندادند ( 26 ) .
هامش
( 1 ) د ، س : مىخوانند .
( 2 ) د ، س : و تعلَّقى كه با اجرام .
( 3 ) ب : صورت .
( 4 ) د : عقليه يعنى صور اسماء سبعه . آ ، ب : عقليه منطبعه ظاهر شود .
( 5 ) س : متصف .
( 6 ) د ، س : به صورت .
( 7 ) د ، س : مىكند .
( 8 ) ب : يابد .
( 9 ) د ، س : نفوس .
( 10 ) د ، س : مجرد نفس .
( 11 ) آ : در عالم .
( 12 ) د ، س : مجرده و غير مجرده .
( 13 ) د : آن را ادراك توان كرد - س : بتوان كرد . ب : ادراك او نتوان .
( 14 ) د ، ب : درين . آ : بر آن عالمست .
( 15 ) د : حق تعالى . س : حق عز اسمه
( 16 ) د ، س : هست .
( 17 ) آ : هستى .
( 18 ) د ، س : كه ابتداى . ب : ابتدا از عرش و كرسى .
( 19 ) ب : حيوانات .
( 20 ) آ : آن وجود حق .
( 21 ) س ، آ ، ب : هست .
( 22 ) ب : انسانى .
( 23 ) د ، س : تنزلاتست .
( 24 ) آ : نمىتوان گفت .
( 25 ) د : در غيرت .
( 26 ) د ، س ، آ ، ب : ندادهاند .