جاى تعجّب است كه جامى ، هر چند از زندگى خواجه سخن مىگويد ، ولى از آثار او كه اغلب اساس كار تأليفات او را تشكيل مىدهد ، سخنى به ميان نمىآورد « 41 » هر چند كتابهاى : حواشى بر مؤلفات خواجه پارسا ، شرح رباعيات پارسا و سخنان خواجه پارسا ، از آثار خود جامى دليل اعتقاد باطنى و علمى او به خواجه محمد پارساست « 42 » .
ميراث علمى سلسلهء خواجگان بعد از خواجه بزرگ ، توسط خواجه محمد پارسا و دستپروردگان او غنىتر مىشود . بعد از بهاء الدين نقشبند در حجر تربيت خواجه محمد پارسا عدهء زيادى تربيت يافتهاند . و از جملهء مريدان و بزرگان اصحاب و شاگردان خواجه پارسا مىتوان از ابو القاسم بن محمد بن مسعود بخارى صاحب رسالهء بهائيه « 43 » و احمد بن محمود المدعوّ بمعين الفقراء مؤلف تاريخ ملا زاده « 44 » نام برد و نيز خواجه نقشبند تربيت خواجه علاء الدين غجدوانى « 45 » را به عهدهء خواجه پارسا واگذار كرده بوده است .
4 - آثار خواجه محمد پارسا
1 - آداب السالكين « 46 » 2 - الأربعون حديثا « 47 »
هامش
« 41 » جامى ، نفحات الانس ص 392 ، 396 على اصغر حكمت ، همان كتاب ، ص 177 ، 178 ، 179 .
« 42 » به نظر مىرسد كه اين امر در اثر دو تيرگى بوده است كه بعد از بهاء الدين نقشبند درين سلسله ايجاد شده و جامى پيرو تيره اى بوده است كه به علاء الدين عطار ، داماد و خليفهء بهاء الدين نقشبند مىرسد در صورتى كه فرقهء ديگر خواجه پارسا را مقدم داشتهاند .
« 43 » واعظ كاشفى ، همان كتاب ، ص 31 ( بعد از بهاء الدين نقشبند ، سلسلهء خواجگان علاوه بر نقشبنديه به مناسبت لقب خواجه بزرگ بهاء الدين بهائيه ، نيز ناميده شدهاند ) .
« 44 » گلچين معانى ، تاريخ ملا زاده ( به اهتمام ) ( تهران 1339 ش ) ، ص 17 .
« 45 » جامى ، همان كتاب ، ص 399 .
« 46 » احمد منزوى ، همان كتاب ، ص 1011 .
« 47 » كارل بروكلمان ، 11 / 283 محمد اختر چيمه همان مقاله ، ص 467 - 502 .