پس هرگاه شخص عزيزي به سبب بنيه وطاقت سواري الاغ ونان بىنان خورش
ومباشرت خدمت خود مىتواند رفت . وشخص وضيعى ، بدون كجاوه واطعمه نفيسه
وخادمي نمىتواند رفت ، به سبب ضعف وعدم بنيه ، آن مستطيع است با آن واين
مستطيع نيست بدون اين .
438 - سؤال : شخصي مستطيع بود وتنخواه تلف شد وحالا هيچ ندارد .
مىتواند استيجار حجى كند ودر سال بعد از براي خودش حجى بكند يا نمىتواند ؟
جواب : بلى مىتواند ، بلكه گاه است كه واجب مىشود كه اين كار بكند تا خود را
برى الذمة بكند .
439 سؤال : شخصي مىخواهد تدارك سفر حج ببيند ومهر زوجه مىخواهد
بدهد وخرجى خانه را هم بگذارد . آيا خمس را ابتدأ بدهد يا بعد از وضع اينها ؟
جواب : هر گاه اموالى كه دارد از جمله اموالى است كه خمس متعلق به آنها
مىشود ، مثل فاضل مؤنه سال از أرباح كسب وزراعت وتجارت وغير اينها ، خمس لازم
است والا خمس لازم نيست . وچنان نيست كه ميان عوام متداول است كه هر كس
مىخواهد حج برود بايد خمس بدهد از خرجى راه وبرود . گاه است كسى به أو هزار
تومان مىبخشند ، يا از پدر أو به أو ميراث مىرسد ، اظهر اين است كه خمس بر أو واجب
نيست وهمين كه به آن مال مستطيع شد بايد حج كند . واما هرگاه از جمله اموالى است
كه خمس به آن متعلق مىشود وخمس هم تعلق گرفته بايد خمس را بدهد وديون خود
را كه از جمله آن ، مهر زن است بدهد . بعد از آن هرگاه به قدر استطاعت ، يعنى به قدر
زاد وراحله واخراجات راه ومؤنه عيال تا برگشتن را دارد واجب است حج ، والا فلا ،
واين وقتي است كه قبل از اين ، حج در ذمه أو مستقر نشده باشد وهرگاه مستقر شده
باشد به هر حال بايد حج بكند .
440 - سؤال : هرگاه زينب مستطيع ، " زيد " را وصى كند كه بعد از فوت من ،
حجه بلدي به جهت من استيجار نما . وزينب ، وفات نمايد وزيد ، مبلغ چهل تومان از
مال زينب را به جهت حجه بردارد وتتمه تركه را به وارث بدهد . وزيد وصى ، نايبى از