گذران نمود وذل سؤال را به خود راه نداده وضرب از دست اشخاصى كه توقع وجه
گرفتن دارند نخورد ؟ از براي خدا ، آنچه بر اين حقير لازم است كه به عمل بياورم اعلام
فرمايند .
جواب : آنچه حقير از ثقة معتمدى شنيدم كه در اين سنوات ، دو دفعه از راه دريا
رفته ، كه يكى از آنها همين سالى بود كه حقير ، مشرف شده بودم پرسيدم كه به چقدر
مىتوان رفت ؟ گفت : به چهار صد قروش به آسانى مىتوان رفت . واما خوف مرض ، پس
اگر از حال خود ، تجربه كرده است كه به دريا نشستن ضررى دارد كه متحمل نمىتواند
شد ، يا طبيب حاذق ثقة بگويد كه مضر است ، ظاهر اين است كه مستطيع نباشد ، واما
محض احتمال ضرر يا خوف از مجرد استفراغ كردن وقى كردن در روز أول ، چنان كه
غالب مردم ، مبتلا بر آن مىشوند ، پس آن عذرى نمىشود ، پس هرگاه مالك اين مقدار
هستيد بعد از وضع دين ومؤنه عيال واجب النفقة تا مراجعت ، بايد به روى .
واما راه خشكى : پس اگر از راه شام ، خواهى به روى كه مأمن وظاهر اين است كه
از اين طرف راه منحصر است در آن از براي سرنشين ، ممكن است به هزار قروش يا
كمتر توان رفت ، بلكه شايد به نهصد قروش هم توان رفت وبه كجاوه ومحمل به هزار
ودويست قروش توان رفت وخوف تحريك صفرا ، هرگاه دفع شود به سايبان بر سر شتر
هم مىتوان به آن درست كرد . به هر حال ، در أيام حرام كه بايد سر برهنه بود ( وهر چند
جايز است پوشيدن سر در حالت عذر ، وقرباني كشتن ) وبه هر حال ، تدبيراتى كه
كردهاى كه جمع نشود ، هر چند از براي خودت فايده كرده باشد نهايت هر پسرت كه
صاحب چهل تومان يا بيشتر باشد احتمال استطاعت را از براي آنها قرار دادهاى واز
براي مستطيع ، تمامى ملك تنها معتبر نيست ، بلكه مجموع مال را حساب مىكنند
وهمان دين ومؤنه يك سال را حساب مىكنند . بلى هرگاه كسى باشد كه اگر املاك را
بفروشد به غير گدايى در برگشتن چاره ندارد ، در آنجا حكم به فروختن نمىكنم ، ولكن
شما وأمثال شما وأولاد شما چنين نيستيد ، به جهت آنكه زكات گرفتن از براي شما
ممكن است وخارج از زي شما نيست واز جمله مستثنيات استطاعت خانه نشيمن است
جامع الشتات ( فارسي ) — صفحة 286
مساهمون: الميرزا القمي
ص٢٨٦