از ديگران مطمح نظر درباريان بوده است . ملا محمد باقر سلماسى وصدر الدين تبريزى
اصرار أكيد داشتهاند تا ميرزا را وأدار كنند كه أساس وپايه حكومت فتحعلى شاه را شرعا
به رسميت شناسد . شاه را به شاه طهماسب صفوى وميرزا را به مرحوم محقق ثاني ( شيخ
على كركى ) قياس مىكردند . خوددارى ميرزا از اعطاى چنين سند وتنفيذ حكومت شاه ،
موجب گرديد كه قاجاريان تا آخرين روزشان در تحقير ميرزا بكوشند .
روش تصحيح اين كتاب
براي تصحيح اين كتاب نياز به نسخ خطى بود كه متاسفانه دسترسى بدان حاصل
نگرديد . پايه وملاك در روند تصحيح نسخه چاپ سنگى ( به خط مسيح حسينى سمنانى -
1310 ) مىباشد كه بر أساس موارد زير انجام يافته است :
1 : غلطهاى چاپى - كه متاسفانه خيلى زياد هم هست - در مواردى كه غلط
بودنشان مسلم وبديهي است بدون هر گونه توضيح ويا علامت گذارى ، تصحيح شده است
2 : در مواردى كه ميان غلط چاپى ونقص عبارتى ترديد ويا شائبه ترديد وجود
دارد به يكى از دو صورت زير رفتار شده است :
الف : جايى كه احتمال غلط چاپى بودن نزديك به يقين است لفظ مورد نظر اصلاح
شده ليكن در ميان علامت [ ] گذاشته شده است .
ب : جايى كه احتمال از دو جانب حالت تساوى دارد توضيح لازم در پاورقى داده
شده است .
3 : مواردى كه حرفى يا كلمهاى سقط شده باز در ميان علامت [ ] آورده شده .
البتة در جايى كه سقوط يك حرف به طور مسلم روشن است بدون علامت اصلاح شده
است .
4 : تقطيع مطالب با تعيين " سر خط ها " با مراعاة جوانب مختلف كمي وكيفى ،
حتى المقدور انجام يافته است .
5 : هيچ تغيير ويرايشى در سبك نگارش ميرزا ويا ألفاظ وعبارات وى به عمل
نيامده ونبايد مىآمد .
6 : نشانى روايات واحاديثى كه در جاى جاى كتاب مورد تمسك مولف قرار گرفته ،
جامع الشتات ( فارسي ) — صفحة 25
مساهمون: الميرزا القمي
ص٢٥