سرور كائنات محمّد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و نسبت نارواى گمراهى
سؤال :
وَ وَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى
« 1 » به چه معنى است ؟ آيا اطلاق اين آيه مقتضى گمراهى [ آن حضرت ] از دين نيست ؟ آيا گمراهى از دين پيش و پس از پيامبرى بنا به اعتقاد شما از جملهء چيزهاى ناروا براى پيامبران نيست ؟
پاسخ : در بيان معنى اين آيه چندين پاسخ وجود دارد :
1 ) مراد ، آن بوده است كه « وجدك ضالّا عن النّبوّة فهداك إليها » يعنى : تو را گمراه از پيامبرى يافت ، پس بدان هدايت نمود يا [ گمراه ] از دين اسلام - آيينى كه به آن حضرت نازل شده بود و مأموريت يافت تا آن را به مردم برساند و آنان را به آنچه ذكر نموديم ، راهنمايى كند - يافت [ پس بدان هدايتت نمود . ] و اين ( هدايت و مأموريت ) ، بزرگترين نعمت براى حضرتش بود . زيرا سخن در اينجا ، مضمونى لطفآميز و بهيادآورندهء نعمتها را داشته ، كسى نمىتواند منظور ديگرى را از آن اراده كند .
از سويى بهطور قطع « ضلال » داراى تقديرى ( فرضى ) بوده كه حذف شده است . به عبارتى ديگر ، گمراهى ، همان رفتن و روى تافتن بوده و بايد چيزى وجود داشته باشد كه آن را ترك كرده يا از آن روى برتابيده شود . و كسانى كه منظور آيه را گمراهى از دين مىدانند ، چارهاى جز تقدير ( فرض ) اين واژهء محذوف ندارند . و آنچه را كه ايشان محذوف مىدانند ،
هامش
( 1 ) - ضحى ( 93 ) آيهء 7 . و تو را گمراه نيافت پس هدايتت كرد .