آيا اين آيه نشانگر امكان ديدن خداوند متعال نيست ؟ زيرا اگر چنين چيزى جايز نبود ، موسى عليه السّلام آن را نمىطلبيد همچنانكه آن حضرت از خداوند نخواست تا براى خود همسر و فرزندى اختيار كند .
پاسخ : مهمترين جواب آن است كه گفته شود : موسى عليه السّلام ملاقات با پروردگار را براى خود نخواست ، آن حضرت چنين خواهشى را صرفا به خاطر تقاضاى قومش ابراز كرد .
بنا به روايات ، پيروان آن حضرت خواستار ملاقات با خداوند متعال شدند . و آن حضرت در پاسخشان عدم امكان آن را گوشزد كرد امّا آنان لجاجت و پافشارى كرده ، از او خواستند تا چنين ملاقاتى را از خداوند بخواهد و حضرتش به گمان آنكه اگر اين جواب از سوى آن مصدر قدس صادر شود ، شكّ ايشان را از بين خواهد برد [ حاضر به ابراز چنين خواهشى شد ] و به همين دليل هفتاد نفر را كه بتوانند در آن ميقات ( مكان موعود ) حاضر شوند ، برگزيد تا در حضورشان خواهش آنان را اظهار كند و ايشان ، خود ، جواب خداوند متعال را بفهمند .
موسى عليه السّلام آنچه را كه در قرآن از آن سخن گفته شده است ، خواست و پاسخ عدم امكان ديدن خداوند را [ در حضور آنان ] شنيد .
در تأييد اين تأويل دلايلى وجود دارد كه برخى از آنها عبارتند از :
1 ) آيهء شريفهء :
يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً ، فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ
« 1 »
2 ) آيهء شريفه :
وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
« 2 »
3 ) آيهء شريفه :
فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِيَّايَ أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ
« 3 »
هامش
( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 153 . اهل كتاب از تو مىخواهند كه كتابى ( نوشتهاى ) از آسمان برايشان فرود آورى . آنان از موسى چيزى بزرگتر از اين را خواستند و گفتند : آشكارا خدا را به ما نشان ده . پس صاعقه آنان را به سبب ظلمشان فراگرفت .
( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 55 . ياد آوريد زمانى را كه گفتيد : اى موسى ما هرگز به تو ايمان نمىآوريم مگرآنكه آشكارا خدا را ببينيم پس صاعقه شما را در حالى كه مىنگريستيد ، گرفت .
( 3 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 155 . و هنگامى كه زمينلرزه آنان را فراگرفت ، گفت : پروردگارا ! اگر مىخواستى مىتوانستى آنان و مرا پيش از اين هلاك كنى . آيا ما را به آنچه سفيهانمان انجام دادهاند هلاك [ و مجازات ] مىكنى ؟ اين چيزى جز آزمايش تو نيست .