موسى عليه السّلام و نسبت نارواى ترس
سؤال : موسى عليه السّلام ازچه چيزى ترسيد كه خداوند متعال دربارهء آن فرمود : فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسى « 1 » . آيا ترس آن حضرت مقتضى شكّ ايشان در معجزهء خود نبوده است ؟ پاسخ : آن حضرت به گونهء مورد گمان سؤالكننده ، نترسيد . بلكه ايشان به دليل مشاهدهء قدرت فراوان سحر و فريبكارى ساحران ، بيم آن داشت كه مبادا حق ، براى افراد سطحىنگر و كوتهبين ، مشوّه گرديده ، و مخفى ماند . و به همين دليل خداوند متعال به حضرتش آرامشى بخشيد و با اين بيان : لا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلى « 2 » وى را به روشن شدن سخن حقش مطمئن ساخت .
موسى عليه السّلام و اسناد گمراه كردن به خداوند
سؤال : معنى اين آيه كه در آن خداوند به نقل از موسى عليه السّلام مىفرمايد : رَبَّنا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَأَهُ زِينَةً وَ أَمْوالًا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلى أَمْوالِهِمْ وَ اشْدُدْ عَلى قُلُوبِهِمْ فَلا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ « 3 » چيست ؟ پاسخ : در تأويل لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ « 3 » چند وجه وجود دارد كه عبارتند از : 1 ) مراد آن حضرت « لئلّا يضلّوا عن سبيلك » ، تا مردم را از راه تو گمراه نكنند ؛ بوده است امّا « لا » ( حرف نفى ) از آن حذف گرديده است . اينگونه حذف ، نمونههاى فراوانى در قرآن و سخن عرب دارد ؛ خداوند مىفرمايد : أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى « 4 » و در جايى ديگر فرموده است : أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ « 5 » و در آيهاى ديگر مىفرمايد : وَ أَلْقى