موسى عليه السّلام و نسبت نارواى ترس
سؤال : موسى عليه السّلام ازچه چيزى ترسيد كه خداوند متعال دربارهء آن فرمود :
فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسى
« 1 » . آيا ترس آن حضرت مقتضى شكّ ايشان در معجزهء خود نبوده است ؟
پاسخ : آن حضرت به گونهء مورد گمان سؤالكننده ، نترسيد . بلكه ايشان به دليل مشاهدهء قدرت فراوان سحر و فريبكارى ساحران ، بيم آن داشت كه مبادا حق ، براى افراد سطحىنگر و كوتهبين ، مشوّه گرديده ، و مخفى ماند . و به همين دليل خداوند متعال به حضرتش آرامشى بخشيد و با اين بيان :
لا تَخَفْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلى
« 2 » وى را به روشن شدن سخن حقش مطمئن ساخت .
موسى عليه السّلام و اسناد گمراه كردن به خداوند
سؤال : معنى اين آيه كه در آن خداوند به نقل از موسى عليه السّلام مىفرمايد :
رَبَّنا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَأَهُ زِينَةً وَ أَمْوالًا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلى أَمْوالِهِمْ وَ اشْدُدْ عَلى قُلُوبِهِمْ فَلا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ
« 3 » چيست ؟
پاسخ : در تأويل
لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ
« 3 » چند وجه وجود دارد كه عبارتند از :
1 ) مراد آن حضرت « لئلّا يضلّوا عن سبيلك » ، تا مردم را از راه تو گمراه نكنند ؛ بوده است امّا « لا » ( حرف نفى ) از آن حذف گرديده است . اينگونه حذف ، نمونههاى فراوانى در قرآن و سخن عرب دارد ؛
خداوند مىفرمايد :
أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الْأُخْرى
« 4 » و در جايى ديگر فرموده است :
أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ
« 5 » و در آيهاى ديگر مىفرمايد :
وَ أَلْقى
هامش
( 1 ) - طه ( 20 ) آيهء 67 . پس موسى ترسيد .
( 2 ) - طه ( 20 ) آيهء 68 . نترس ، تو تنها پيروزى .
( 3 ) - يونس ( 10 ) آيهء 88 . پروردگارا ! تو ثروت و زينتهايى در زندگى دنيا به فرعون و اطرافيانش دادهاى تا از راه گمراه شوند . پروردگارا ! ثروتهايشان را نابود كن ، قلبهايشان سخت كن تا ايمان نياورند تا آنكه عذاب دردناك را مشاهده كنند .
( 4 ) - بقره ( 2 ) آيهء 282 . تا يكى از آن دو ( شاهد ) فراموش نكند و ديگرى او را يادآورى كند .
( 5 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 172 . تا در روز قيامت نگويد ما غافل بوديم .