موسى عليه السّلام
موسى عليه السّلام و نسبت نارواى نافرمانى خدا در قتل
سؤال : چرا موسى عليه السّلام آن جوان قبطى را كه ممكن است بىگناه بوده باشد ، كشت ؟ اگر او سزاوار كشتن بوده است چرا موسى عليه السّلام اظهار پشيمانى نمود و فرمود :
هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ
« 1 » و آن را به شيطان نسبت داد و يا اينكه گفت :
رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي
« 2 » اگر او سزاوار كشته شدن نبوده است ، آيا موسى عليه السّلام مرتكب گناه و نافرمانى به خاطر كشتن او نشده است ؟ ضمنا نيازى به اين بيان نيست كه « قتل » يك گناه صغيره است چه اينكه به اعتقاد شما پيامبران از گناهان صغيره و كبيره ، منزّه و بدورند .
پاسخ : موسى عليه السّلام از سر اراده و عمدا مرتكب آن قتل نشد . او ازآنجهت كه مردى از شيعيانش از آن حضرت عليه دشمن خود كمك خواسته بود مجاز بود [ به ياريش بشتابد ] و خواست وى را از دست دشمنش رها كرده ، رفع ستم كند . امّا اين يارى مظلوم به كشته شدن غير عمدى ظالم منتهى شد و هر رنجى كه در راه دفاع از مظلوم و راندن ظالم و به صورت غير عمد متوجّه ظالم شود ، پسنديده است و سزاوار عقوبتى نيست . و در اين ميان تفاوتى نيز بين دفاع انسانى از خود يا از مظلومى ديگر ، به شرط عدم تعمّد در آن ، وجود ندارد . و چنانچه اين دفاع به ضرر يا قتلى نيز منجر شود ، قبيح شمرده نمىشود . شگفت آنكه ابو على جبايى در تفسير خود به اين وجه اشاره نموده است امّا اعتقاد دارد كه آن حضرت نيز مرتكب صغير شده
هامش
( 1 ) - قصص ( 28 ) آيهء 15 . اين از كارهاى شيطان بود .
( 2 ) - قصص ( 28 ) آيهء 16 . پروردگارا ! به خود ستم كردم ، پس مرا ببخش .