شعيب عليه السّلام
شعيب عليه السّلام و لغزشى در سخن
سؤال : معنى كلام خداوند متعال كه به نقل از شعيب عليه السّلام مىفرمايد :
وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ
« 1 » چيست ؟ آيا چيزى به خود عطف مىشود بهويژه آنكه آن حرف عطف « ثمّ » باشد كه مقتضى فاصلهء زمانى و ترتيب است ؟ آيا استغفار همان توبه نيست ؟
پاسخ : اين آيه داراى جنبهها و معانى مختلفى است كه عبارتند از :
1 ) طلب مغفرت را هدف و مقصد خود قرار داده ، با توبه به اين هدف دست يازيد .
بدين ترتيب مغفرت از نظر هدف بودن اوّل و از نظر وسيله بودن در مرتبهء دوّم قرار گرفته است .
2 ) ممكن است مراد از
اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ
« 1 » آن باشد كه از او توفيق طلب مغفرت و يارى در آن را بخواهيد و سپس بهسوى او توبه كنيد ( بازگرديد ) . چه اينكه سزاوار است خواستن توفيق ، پيش از « توبه » باشد .
3 ) منظور از « ثمّ » همان « و » [ حرف عطف مطلق ] مىباشد . در اين صورت معنى آيه ، استغفروا ربّكم و توبوا إليه ( از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد و بهسوى او بازگرديد . ) خواهد بود .
چه اينكه در مواردى اين دو حرف ، معنى يكديگر را پذيرفته و جايگزين يكديگر مىشوند .
4 ) مراد آن حضرت آن باشد كه با زبان ، طلب مغفرت كنيد سپس با توبهء عملى خود را سزاوار برداشته شدن و سقوط « عقاب » ( مجازات ) از خويش نماييد .
هامش
( 1 ) - هود ( 11 ) آيهء 90 . از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد سپس بهسوى او بازگرديد .