كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ . . .
( آيهء 110 ) . عكرمه و مقاتل گويند اين آيه دربارهء ابن مسعود و ابىّ بن كعب و معاذ بن جبل و سالم مولى حذيفه نازل شده است و سبب اين بود كه دو يهودى ( مالك بن ضيف و وهب بن يهودا ) به آنان گفتند دين ما از آنچه ما را بدان دعوت مىكنيد بهتر است ، و خود ما هم بهتر از شما هستيم ؛ و آيه در جواب آمد .
لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً . . .
( آيهء 111 ) . مقاتل گويد كعب و يحرى و نعمان و ابو رافع و ابو ياسر و ابن صوريا ، عبد اللّه بن سلام و يارانش ( يهوديان سابق ) را كه مسلمان شده بودند مىآزردند . آيهء بالا ( در تسكين اينان ) نازل شد .
لَيْسُوا سَواءً . . .
( آيهء 113 ) . به گفتهء ابن عباس و مقاتل چون عبد اللّه بن سلام و ثعلبة بن اسد و اسيد بن عبيد و عده ديگرى از يهود مسلمان شدند . احبار يهود گفتند : اينان بدترينهاى ما بودند كه به محمد ايمان آوردند ، نيكان ما دين پدران را ترك نكردهاند ؛ و گفتند شما با تغيير دين خيانت ورزيديد . آيهء بالا در جواب نازل گرديد . ابن مسعود گويد :
اين دربارهء نماز عشاء است كه مسلمين مىخوانند و ديگر اهل كتاب نمىخوانند .
ابو سعيد محمد بن عبد الرحمن رازى با اسناد از ابن مسعود روايت مىكند كه شبى براى نماز عشاء دير به مسجد آمد و ديد مؤمنين منتظرند ، فرمود بدانيد كه هيچ خداپرستى غير از شما مسلمانان در اين ساعت ذكر خدا نمىكند ؛ و آيات 113 - 115 آل عمران نازل گرديد .
سعيد بن محمد بن احمد بن نوح با اسناد از عبد اللّه بن مسعود روايت مىكند كه يك شب پيغمبر ( ص ) نزد يكى از زنان خويش بود و ما را منتظر گذاشت و تا ثلثى از شب به مسجد نيامد و موقعى كه به مسجد آمد ما برخى در حال نماز بوديم و بعضى خوابشان برده بود . حضرت ما را بشارت داد و فرمود هيچ يك از اهل كتاب نماز نمىگزارد ؛ و آيهء مورد بحث نازل گرديد .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ . . .
( آيهء 118 ) . مجاهد گويد اين آيه دربارهء آن عده از مسلمانان نازل شد كه به علت نزديكى و دوستى و همپيمانى و همسايگى و خويشاوندى رضاعى با منافقان و بعضى يهوديان صميميت و پيوند داشتند . خداى تعالى در اين آيه آنان را از ارتباط نزديك با اغيار بر حذر داشت تا در فتنه نيفتند و اغفال نشوند .