نيامد و با خود گفت : وقتى بنى قيله ( - يمنى زادگان . چون اوس و خزرج در اصل قحطانى بودند ) يكى شوند يهود را جاى ماندن نماند . به جوانى يهودى كه همراهش بود گفت : برو و نزد آنها بنشين و قضيهء « بعاث » و اشعارى كه در آن موضوع گفته شده ياد آورى كن . و « بعاث » روزى است كه اوس و خزرج جنگيدند و اوس بر خزرج غلبه يافت . جوان يهودى رهنمود پير را به جاى آورد ، و بگو مگو ميان آن جمع افتاد و به مشاجره و لاف زنى برخاستند تا اوس بن قيظى از بنى حارثه از اوس ، و جابر بن صخر از بنى سلمه از خزرج به هم پريدند ؛ و يكى به ديگرى گفت : مىخواهى جنگ را تكرار كنيم ؟ و هر دو گروه بر افروخته شدند و گفتند : آرى ؛ و فرياد السلاح ! السلاح ! بلند شد و قرار جنگ در موضع حرّه بيرون شهر گذاشتند و رو به ميدان جنگ نهادند و به سابقهء خصومت دو طايفه در جاهليت كسانى از اوس و خزرج به آنها مىپيوستند . خبر به رسول اللّه ( ص ) رسيد با جمعى از مهاجرين بين آنها آمد و فرمود : اى جماعت مسلمان آيا دعوى جاهليت ساز كردهايد ؟ حال آنكه هنوز بين شما هستم . خداوند با اسلام ، شما را محترم داشت و امر جاهليت برداشت و بين شما الفت انداخت ، اكنون به قهقرا باز گشته كافر مىشويد ؟ خداى را دست از نزاع برداريد . جمعيت فهميدند كه آن وسوسهء شيطانى و مكر دشمن بوده ، سلاح از دست افكندند و گريان همديگر را بغل كردند و پند پيغمبر ( ص ) را اطاعت نمودند و همراه آن حضرت به شهر مراجعت كردند ، و آيهء فوق نازل گرديد كه مقصود از
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اوس و خزرج است و فريقا . . . شاس يهودى و ياران اوست . جابر گويد : آن روز چهرهاى ناراحت كنندهتر از رسول الله ( ص ) در نظر ما نبود ( كه مانع جنگ شد ) و چون با دست اشاره نمود و ما آشتى كرديم و دست از جنگ كشيديم ، شخصى محبوبتر از آن حضرت در نظر ما نبود . من روزى وحشت بارتر و بد آغازتر و ضمنا نيك انجامتر از آن روز نديدم .
وَ كَيْفَ تَكْفُرُونَ . . .
( آيهء 101 ) . احمد بن حسن حيرى با اسناد از ابن عباس روايت مىكند كه بين اوس و خزرج در جاهليت نزاع مىبود ، روزى آن خصومت را به ياد آورده دست به شمشير بردند . خبر به پيغمبر ( ص ) رسيد به سوى ايشان رفت ، و آيهء فوق نازل گرديد .
شريف اسماعيل بن حسن بن محمد بن حسين نقيب با اسناد از ابن عباس روايت مىكند كه اوس و خزرج هنگام صحبت خشمناك شدند چندان كه به درگيرى و سلاح كشى منجر مىشد . آيات 101 - 103 آل عمران بدين مناسبت نازل گرديد .