و مسلمان شد و پيغمبر ( ص ) را به شگفت آورد . اخنس گفت : خدا مىداند كه من راستگويم و اين بر زبانش بود و خدا از دلش خبر داشت . در بازگشت از نزد پيغمبر ( ص ) به مزرعه عدهاى از مسلمانان رسيد زراعتشان را آتش زد و الاغهايشان را كشت و آيه نازل گرديد كه :
وَ إِذا تَوَلَّى سَعى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ
.
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ . . .
( آيهء 207 ) . سعيد بن مسيّب گويد : صهيب به سوى پيغمبر ( ص ) هجرت مىكرد . عدهاى از مشركان قريش تعقيبش كردند . از مركبش فرود آمد و تيرها از تركش بيرون كشيد و كمان برگرفت و گفت : اى جماعت قريش مىدانيد كه من از بهترين تيراندازانم ، سوگند به خدا كه تا آخرين تير تركش به من نخواهيد رسيد ، و آن پس تا شمشير خرد شود با شما مىجنگم . آنگاه هر چه خواهيد بكنيد . گفتند نشانىهاى خانه و اموالت را بده تا از تو دست برداريم و عهد كردند كه اگر آن كار را بكند رهايش كنند و او نشانىهاى خانه و اموالش را داد ( و جان خويش را باز خريد ) . وقتى خدمت پيغمبر ( ص ) رسيد حضرت فرمود : ابا يحيى معاملهء خوبى كردى و سود بردى ؛ و آيهء بالا نازل شد . مفسران گويند : مشركان صهيب را گرفته شكنجه كردند . صهيب گفت : من مردى پيرم و بود و نبودم همراه شما سود و زيانى در بر ندارد و مركوب و توشهء راه خويش را به شرط رهايى بديشان داد و به مدينه آمد و به ابو بكر و عمر و چند تن ديگر برخورد . ابو بكر گفت : سود بردى اى ابا يحيى ! صهيب جواب داد :
بىزيان باشى ، چه طور مگر ؟ ابو بكر گفت : خدا دربارهء تو اين آيه فرستاده است :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي
« 1 » .
حسن گويد : آيا مىدانيد اين آيه دربارهء چه كسى نازل شده است ؟ اين هنگامى است كه مسلمانى به كافرى برخورد كند و بگويد لا إله إلا اللّه بگو تا خونت و مالت در امان باشد و كافر از كلمه امتناع ورزد و مسلمان بگويد : جانم را به خدا مىفروشم و قدم پيش گذارد و بجنگد تا كشته شود . و نيز گفتهاند اين آيه در باب امر به معروف و نهى از منكر است . ابو الخليل گويد : عمر شنيد كسى اين آيه را مىخواند گفت :
إِنَّا لِلَّهِ
قام رجل يأمر بالمعروف و ينهى عن المنكر فقتل . ( مردى در راه امر به معروف و نهى از منكر كشته شده است ) .
هامش
( 1 ) طبق روايت شيعه آيهء مورد بحث دربارهء على ( ع ) به مناسبت خوابيدن در بستر پيغمبر ( ص ) در شب هجرت نازل شده است . - م .