برده [ - بلا پوش ] و ده اوقيه ( هر اوقيه معادل هفت مثقال ) خريد و آزاد كرد « 1 » ، و اينكه قرآن مىفرمايد
« إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى »
يعنى سعى ابو بكر و سعى امية بن خلف .
سورهء ضحى
وَ الضُّحى . . .
( 1 - 3 ) . ابو منصور بغدادى با اسناد از جندب روايت مىكند كه زنى قريشى به پيغمبر ( ص ) گفت : چنان كه مىبينم شيطانت ترا واگذاشته ؛ اين آيات آمد : « سوگند به چاشتگاه ، و به شب آنگاه كه پردهء ظلمت و آرامش بگسترد ، كه پروردگارت نه ترا دشمن دارد و نه واگذاشته » . بخارى و مسلم نيز به طريق ديگر اين روايت را آوردهاند .
ابو حامد احمد بن حسن كاتب با اسناد از هشام بن عروه ، و او از پدرش روايت مىكند كه جبرئيل مدتى نيامد و پيغمبر ( ص ) به غايت بى تاب بود . خديجه گفت پروردگارت به سبب بى تابى تو ، ترا دشمن دارد . [ كذا ] آيات بالا آمد ( كه چنين نيست و خدا پيغمبر ( ص ) را دشمن نداشته است ) .
ابو عبد الرحمن بن ابى حامد با اسناد از حفص بن سعيد قرشى و او از مادرش خوله كه خادمهء پيغمبر ( ص ) بود روايت مىكند كه سگ تولهاى داخل خانه شده و زير تخت رفته و آنجا مرده بود . چند روزى گذشت كه بر پيغمبر ( ص ) وحى نيامد از من پرسيد : در خانهء ما چه رخ داده كه جبرئيل بر من نازل نمىشود ؟ خوله گويد : با خود گفتم خوب است خانه را تميز كنم و هوا بدهم . زير تخت را جارو زدم ، زير تخت چيز سنگينى بود ، به زحمت بيرونش آوردم لاشهء توله سگى بود . برداشتم و پشت ديوار انداختمش . پيغمبر ( ص ) كه به منزل آمد آروارهاش مىلرزيد و معمولا موقع وحى حضرت را لرز مىگرفت . فرمود اى خوله مرا تنها بگذار . و آيات مورد بحث نازل شد .
وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى . . .
( آيهء 4 - 5 ) . ابو بكر بن ابو الحسن مستبينى با اسناد از ابن عباس روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) فتوحات و گشايشى كه براى امتش دست مىدهد ، مشاهده فرمود و شادمان شد . اين آيه نازل گرديد كه « عاقبت براى تو از آغاز
هامش
( 1 ) . بعضى گفتهاند كه ابو بكر تا آخر نيز بلال را آزاد نكرده بود و بلال در مالكيت وى باقى بود كه بعيد مىنمايد .