اخم كرده روى از ابن ام مكتوم به سوى قريشيان بر گردانده به صحبت ادامه داد . اين آيات نازل شد : روى ترش كرد و روى برگرداند از اينكه كور نزد وى آمده ، تو چه دانى شايد پاك گردد . . . يا پند گيرد و موعظه و ياد كرد او را سودمند افتد ، اما آنكه توانگر است تو جهت را به دو معطوف مىدارى كه اگر هم ايمان نياورد بر تو مسئوليتى نيست . اما آنكه شتابان نزد تو آمده و خدا ترس است « از او مشغول ديگران هستى ، هرگز ( چنين مكن ) قرآن وسيلهء پند و يادآورى است ، هر كه خواهد ياد گيرد » . بدين سبب از آن پس پيغمبر ( ص ) ابن ام مكتوم را حرمت مىكرد و هرگاه مىديدش مىفرمود : خوش آمدى ، اى آنكه پروردگارم به خاطر تو با من عتاب نمود ! محمد بن عبد الرحمن مصاحفى با اسناد از عايشه روايت مىكند كه عبس و تولى دربارهء ابن ام مكتوم نابينا نازل شد كه نزد پيغمبر ( ص ) رفته مكرر مىگفت : « ارشدنى » ؛ و در آن ساعت عدهاى از بزرگان مشركين نزد پيغمبر ( ص ) بودند و حضرت از ابن ام مكتوم روى گردانده متوجه آنان مىبود و آيات بدين مناسبت نازل گرديد . حاكم در صحيح خويش اين روايت را از طريق ديگر آورده است .
لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ . . .
( آيهء 37 ) . ابو سعيد بن عمرو با اسناد از انس بن مالك روايت مىكند كه عايشه از پيغمبر ( ص ) پرسيد : آيا همگى لخت محشور مىشويم ؟ فرمود :
بلى . عايشه گفت : واى چه رسوايى و فضاحتى ! آيه نازل شد كه « آن روز هر كسى را گرفتارى و كارى هست كه او را بس است » .
سورهء تكوير
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ . . .
( آيهء 29 ) . احمد بن محمد بن ابراهيم ثعلبى با اسناد از سلمان بن موسى روايت مىكند كه چون آيه 27 و 28 همين سوره نازل شد كه « اين قرآن يادكردى است جهانيان را ، تا هر كه از شما خواهد به راه مستقيم آيد » ابو جهل گفت : پس اختيار با ما است كه اگر بخواهيم بياييم و اگر نخواهيم نياييم . آيه آمد كه « نتوانيد و نخواهيد خواست مگر الله پروردگار جهانيان بخواهد » .