مريم مثال آورده شود ، در حال قوم تو منحرف شوند . . . » . در اين زمينه مناظرهء ابن الزبعرى را با رسول اللّه ( ص ) ذيل آيه 101 انبياء آورديم .
سورهء دخان
ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ . . .
( آيهء 49 ) . قتاده گويد اين آيه در جواب دشمن خدا ابو جهل نازل شد كه مىگفت : آيا محمد مرا تهديد مىكند در حالى كه دست نيافتنىترين و نيرومندترين مرد مكه هستم .
ابو بكر حارثى با اسناد از عكرمه روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) ابو جهل را ملاقات كرد و ابو جهل گفت تو خود مىدانى كه من دست نيافتنىترين مردم صحرا هستم و نيرومند و بزرگزاده و محترمم . راوى گويد خدا ابو جهل را در جنگ بدر به خوارى هلاك ساخت و در جواب خودستاييش سرزنش نمود كه « عذاب را بچش اى آنكه خود را عزيز و كريم مىناميدى » .
سورهء جاثيه
قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ . . .
( آيهء 14 ) . عطاء از ابن عباس روايت مىكند كه در اين آيه مقصود از
« لِلَّذِينَ آمَنُوا »
عمر بن خطاب و مراد از
« لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ »
عبد اللّه بن ابىّ است . قضيه اين بود كه مسلمانان در غزوهء بنى مصطلق بر سر چاهى فرود آمدند به نام مريسيع . عبد اللّه بن ابىّ غلامش را براى آب آوردن فرستاد و غلام دير باز گشت . عبد اللّه از غلام علت تأخير را پرسيد پاسخ داد غلام عمر سر چاه را گرفته بود و نمىگذاشت كسى آب بكشد تا ظرف پيغمبر ( ص ) و ابو بكر و عمر را پر كند .
عبد اللّه گفت : مثل اينان همان است كه گفتهاند « سگت را چاق كنى مىخوردت » . اين سخن به گوش عمر رسيد شمشير بر كشيد و قصد عبد اللّه داشت كه آيه نازل شد