است و آيه در پاسخ نضر بن حارث آمد كه گفت : « خدايا اگر اين رسالت به راستى از جانب توست بر ما سنگ بباران » و بدين گونه عجله در نزول عذاب داشت .
خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ . . .
( آيهء 4 ) . اين آيه در جواب ابى بن خلف جمحى نازل شد كه استخوان پوسيدهء آدمى نزد پيغمبر ( ص ) آورد و گفت : به نظر تو آيا خدا بشر را پس از پوسيده شدن زنده مىكند ؟ و نظير اين آيه است آيات 77 - 83 سورهء يس .
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ . . .
( آيهء 38 ) . ربيع به انس از ابو العاليه روايت مىكند كه مسلمانى از مشركى مبلغى طلب داشت ، به تقاضاى طلبش رفت و ضمن صحبت سوگند به وعدهء قيامت خورد . مشرك پرسيد آيا تو مىپندارى كه پس از مرگ زنده مىشوى ؟ من مىگويم به خدا كسى را بعد از مرگ بر نمىانگيزند ؛ و آيه در جواب نازل گرديد .
وَ الَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا . . .
( آيهء 41 ) . اين آيه دربارهء جمعى از ياران پيغمبر ( بلال و صهيب و خبّاب و عامر و جندل بن صهيب ) نازل شد كه در مكه ، مشركان آنان را گرفتند و شكنجه و آزار كردند و خدا در مدينه به نيكويى جايشان داد .
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ . . .
( آيهء 43 ) . اين آيه در جواب مشركان مكه است كه نبوت محمد را منكر شده گفتند خدا بزرگتر از آن است كه فرستادهاش بشر باشد ؛ چرا فرشتهاى نفرستاد ؟
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْداً مَمْلُوكاً . . .
( آيهء 75 ) . محمد بن ابراهيم بن محمد بن يحيى از ابن عباس روايت مىكند كه اين آيه دربارهء هشام بن عمرو نازل شد كه در آشكار و نهان انفاق مىكرد و بندهاش ابو الجوزاء او را نهى مىنمود و آيه 76
( وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَيْنِ )
دربارهء بردهء اسيد بن ابى العيص است كه لال و ناتوان و سربار بر مولاى خويش بود و آن ديگرى كه بر عدل امر مىكند عثمان بن عفان است .
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ . . .
( آيهء 90 ) . ابو اسحاق احمد بن محمد بن ابراهيم با اسناد از عبد اللّه بن عباس روايت مىكند كه روزى پيغمبر ( ص ) در مكه بر آستانهء خانهء خويش نشسته بود و عثمان بن مظعون - كه هنوز مسلمان نشده بود - بر او گذشت و لبخند زد ، پيغمبر ( ص ) فرمود نمىنشينى ؟ عثمان بن مظعون تعارف پيغمبر را پذيرفته روبهروى او