گفت : بكششان ! اما پيغمبر ( ص ) با فديه آزادشان كرد ، سپس آيات 67 - 69 انفال نازل شد . پيغمبر ( ص ) رو به عمر كرد و فرمود نزديك بود در اثر مخالفت نظر تو بلايى بر ما نازل شود .
ابو بكر احمد بن حسين حيرى با اسناد از عبد اللّه [ بن عمر ] روايت مىكند : پس از جنگ بدر كه اسيران را آوردند رسول اللّه ( ص ) از اصحاب پرسيد در باب اسيران چه مىگوييد ؟ ابو بكر گفت همريشه و قوم تواند بر اينان ابقا كن و مهلت ده شايد خداى عزّ و جلّ توفيق توبهشان دهد . عمر گفت اينان ترا تكذيب كردند و از شهر راندند ، گردنشان بزن . عبد اللّه بن رواحه گفت درهاى پرهيزم ساز و اينان را آنجا بينداز و آتش بر افروز . عباس گفت اين قطع رحم و خويشاوند كشى است . پيغمبر ( ص ) ساكت ماند و جوابى نداد و درون رفت . ديگر اصحاب بعضى نظر ابو بكر و بعضى نظر عمر و برخى نظر عبد اللّه را تأييد مىكردند . پس پيغمبر ( ص ) بيرون آمد و فرمود : خدا دل بعضى را در راه رضاى خويش از سنگ سختتر ساخته است و دل بعضى را از شير ملايمتر و نرمتر كرده . مثل تو اى ابو بكر مثل ابراهيم است كه گفت : « هر كس پيروى كرد از من است و هر كس از من اطاعت نكرد خدايا تو آمرزنده و رحيمى » و مثل تو اى عمر مثل موسى است كه گفت : « خدايا اموالشان را نابود كن و دلهايشان را قساوت ده » و نيز نوح كه گفت :
« خدايا از كافران ديارى بر زمين باقى مگذار » . آنگاه پيغمبر ( ص ) خطاب به اصحاب فرمود : شما امروز فقير و نيازمند هستيد ، هيچ يك از اسيران بر نمىگردد مگر در برابر فديه ، يا گردنشان را بزنيد . و آيات 67 - 69 نازل گرديد .
عبد الرحمن بن حمدان عدل با اسناد از ابن عباس و او از عمر روايت مىكند كه پس از برخورد بدر و شكست مشركين و كشته شدن هفتاد تن و اسير شدن هفتاد تن از ايشان ، پيغمبر ( ص ) با ابو بكر و عمر و على ( ع ) دربارهء اسراء مشورت كرد . ابو بكر گفت يا رسول اللّه ( ص ) پسرعموها و خويشاوندان و برادران تواند ، اينان را نكش و جان بها بگير ، كه هر چه بگيريم كمكى است براى ما عليه كفار ؛ و باشد كه خدا اينان را نيز هدايت كند و ياور ما شوند . پيغمبر ( ص ) از عمر نظرش را پرسيد ، وى گفت رأى من بر خلاف ابو بكر است ، به عقيدهء من آن خويشاوند مرا به من واگذار تا گردن بزنم ، و على را بگو تا عقيل را گردن بزند و حمزه را بفرماى تا فلان برادرش را گردن بزند تا خداى عزّ و جلّ بداند در دلهاى ما دوستى مشركان نمانده ، كه اينان سران و پيشوايان و سركردگان كفرند . عمر گويد تمايل پيغمبر ( ص ) موافق ابو بكر افتاد نه من ؛ و لذا از اسيران
أسباب نزول الآيات (اسباب النزول) (فارسى) — صفحة 126
مساهمون: الواحدي النيسابوري
ص١٢٦