حضرت محاجّه مىكرد . پيغمبر ( ص ) از او پرسيد ترا به آنكه تورات را بر موسى فرو فرستاد آيا در تورات نخواندهاى كه خدا حبر ( - عالم دينى ) چاق را دوست ندارد ! مالك فربه بود و عصبانى شد و پاسخ داد : خدا بر بشرى ( يا عليه بشرى ) چيزى نازل نكرده .
يهوديانى كه همراهش بودند ، گفتند واى بر تو آيا بر موسى هم چيزى نازل نكرده ؟ ! - آيه فوق در جواب آن حبر يهودى آمد .
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ قالَ أُوحِيَ إِلَيَّ . . .
( آيهء 93 ) . قسمت اول آيه دربارهء مسيلمهء كذاب از بنى حنيفه كه سجع مىگفت و كهانت مىكرد و ادعاى پيغمبرى و دريافت وحى نمود نازل شده است .
وَ مَنْ قالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ . . .
( آيهء 93 ) . كلبى از ابن عباس روايت مىكند اين قسمت آيه دربارهء عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح است كه اظهار مسلمانى مىكرد . روزى پيغمبر ( ص ) او را خواست كه آيهء 12 - 14 سورهء مؤمنون را كه نازل شده بود يادداشت كند . عبد اللّه پس از آنكه فقرهء
« ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ »
را نوشت از جزئيات آفرينش انسان به شگفت آمده گفت :
« فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ »
پيغمبر ( ص ) فرمود : بر من همين طور نازل شد . عبد اللّه به شك افتاد و ( با خود ) گفت اگر محمد راست مىگويد پس بر من نيز چون او وحى نازل شده ، و اگر يك مدّعى دروغين است كه من نيز چون او گفتم . آيهء مورد بحث اشاره به اين شخص دارد كه گفت « من نيز چون خدا آيه نازل مىكنم » و مرتد شد .
عبد الرحمن بن عبدان با اسناد از شرحبيل بن سعد روايت مىكند كه عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح گفت : « من نيز چون خدا آيه نازل مىكنم » و مرتد گشت . در فتح مكه ، عثمان [ كه برادر رضاعيش بود ] او را نزد پيغمبر ( ص ) آورده امان گرفت .
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ الْجِنَّ . . .
( آيهء 100 ) . كلبى گويد : اين آيه دربارهء زنادقه نازل شد كه خدا و ابليس را دو برادر مىدانستند كه خدا آفريدگار مردم و چهار پايان و ابليس خالق مار و عقرب و درندگان است .
وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ . . .
( آيهء 108 ) . والبى از ابن عباس روايت مىكند كه مشركان گفتند يا محمد ( ص ) از بدگويى خدايان ما بس كن و گر نه خدايت را هجو مىكنيم . آيه بدين مناسبت نازل گرديد .
قتاده گويد : مسلمانان بتهاى كفار را دشنام مىدادند و كافران نيز عينا پاسخ