همانجا مردند . در آن مدت پنج سال يا هفت سال كه مشغول جمعآورى آيات قرآن بودند ، كاتبان ، و عثمان ، متوجه نكتهاى كه ( بهاء الدين حلبى ) گفت شدند و دريافتند كه در قرآن آياتى هست كه بعد از آن ، آياتى ديگر نازل گرديد و حكم آيات قبل را شديدتر يا خفيفتر كرده است كه يكى از آنها آيات مربوط بمجازات زنا مىباشد و ديگرى آيات مربوط به حرام بودن خمر است و در قرآن چهار آيه راجع به خمر وجود دارد .
اگر كنار گذاشتن قسمتى از كلام خدا امكانپذير بود ، در همان موقع كاتبانى كه مأمور جمعآورى آيات قرآن بودند آيات ماقبل را كنار ميگذاشتند و فقط آيات مابعد را در مجموعه كلى مىنوشتند . ولى آنها ميدانستند كه نميتوان قسمتى از كلام خدا را از قسمتهاى ديگر جدا كرد و نيز اگر ، رديف كردن آيات قرآن ، مطابق تاريخ نزول آنها امكان داشت ، در همان تاريخ اين كار را ميكردند و روزى كه مجمع مخصوص جمعآورى آيات قرآن در زمان خلافت عثمان تشكيل گرديد و شروع به كار كرد پيش از بيست و چهار سال از هجرت و چهارده سال از رحلت خاتم النبيين ( ص ) نميگذشت . تصور نشود كه در آن موقع عثمان و كاتبانى كه مأمور جمعآورى آيات قرآن بودند متوجه نشدند كه بايد آيات قرآن را طورى نوشت كه از لحاظ تاريخ نازل ، دنبال هم باشد . اما حتى در آن موقع نمىدانستند كه هر آيه در چه روز از چه سال نازل گرديده است و نخواستند ، از روى حدس و تخمين تاريخ نزول آيات قرآن را معين نمايند چون ميدانستند در مسألهاى كه مربوط بكلام خدا مىباشد نبايد متوسل به حدس و تخمين شد و اين كار كفر است . وقتى مسلمين صدر اسلام چهارده سال بعد از رحلت رسول اللّه ( ص ) نتوانسته باشند تاريخ نزول هريك از آيات قرآن را استنباط نمايند ما در اين عصر چگونه مىتوانيم تاريخ نزول هريك از آيات را تعيين كنيم و آنها را دنبال هم بنويسيم .
آنگاه ( محمد بن مسلم لاذقى ) شروع بصحبت كرد و گفت : اى امير ، تو علم قرآن را بهتر از ما ميدانى و اطلاع دارم كه تمام آيات قرآن را ازبردارى و شنيدهام كه حافظه تو آنقدر نيرومند است كه مىتوانى آيات قرآن را از انتهاى كتاب شروع به خواندن كنى و بابتداء برسى پس براى عالمى چون تو نبايد ، چيزهاى بديهى را توضيح داد ولى چون ما از طرف تو مأمور شديم كه راجع به قرآن شور كنيم بايد نتيجه شور خود را بگوئيم . در صدر اسلام علم شناسائى قرآن وجود نداشت و مسلمين احساس نميكردند كه احتياج به آن علم دارند هركس در مورد مفهوم يكى از آيات قرآن دوچار مسألهاى مىشد از رسول اللّه سئوال ميكرد و جواب مىشنيد و حكم خدا را به خوبى مىفهميد .
علم فهميدن آيات قرآن بعد از رسول اللّه ( ص ) بوجود آمد و دو چيز آن را بوجود آورد . يكى اينكه ديگر رسول خدا نبود تا معناى آيات قرآن را براى مسلمين روشن كند . ديگر اينكه مسلمين كه در زمان حيات رسول اللّه ( ص ) از حدود عربستان خارج نشده بودند بعد از آن ، بكشور - هاى ديگر مثل شام و مصر و ايران رفتند و با اقوامى محشور شدند كه زبانشان عربى نبود و متن عربى قرآن را نمىفهميدند و مسلمين مجبور گرديدند كه متن عربى قرآن را براى آنها ترجمه كنند .
از اين گذشته آن اقوام با رسوم و عقايدى بزرگ شده بودند كه غير از رسوم و عقايد مسلمين عربستان بود و آيات قرآن را مثل عربها نمىفهميدند و مسلمين ميبايد آيات مزبور را به آنها
منم تيمور جهانگشا ( فارسى ) — صفحة 379
مساهمون: مارسل بريون
ص٣٧٩