سمع
، والبصر عمّا نظر إليه ، والفؤاد عمّا عقد إليه » « 1 » .
« به يقين ، گوش ، چشم و قلب همگى مسؤول هستند . فرمود : از گوش دربارهء آنچه شنيده است ، و از چشم دربارهء آنچه ديده است ، و از قلب دربارهء آنچه به آن باور پيدا كرده است سؤال مىشود . »
2 - در حديثى ديگر از حضرت صادق آمده است :
« الإيمان لا يكون إلّابعمل ، والعمل منه ، ولا يثبت الإيمان إلّابعمل » « 2 » .
« ايمان بدون عمل وجود ندارد ، و عمل از ايمان است ، و ايمان كسى بدون عمل استوار نمىگردد . »
3 - در سفارش اميرالمؤمنين عليه السلام به فرزندش محمّد بنحنفيّه آمدهاست :
« يا بني ، لا تقل ما لا تعلم ، بل لا تقل كلّ ما تعلم ؛ فإنّ اللَّه قد فرض على جوارحك كلّها فرائض يحتجّ بها عليك يوم القيامة ، ويسألك عنها وذكرها ووعظها وحذرها وأدبها و لم يتركها سدى ، فقال اللَّه عزّ وجلّ :
( وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ الْسَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤادَ كُلُّ أُوْلئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولًا ) .
« فرزندم ! نگو آنچه را نمىدانى ، بلكه همهء آنچه را مىدانى هم نگو ، زيرا خداوند بر همهء اعضاى بدن تو ، وظايفى را واجب كرده است كه در روز قيامت با آنها بر تو احتجاج مىكند و دربارهء آنها از تو مىپرسد . خداوند آنها را يادآورى كرده و آنها را پند داده و ادب نموده و آنها را بيهوده رها نكردهاست . خداوند فرموده است : « پيروى نكن آنچه را كه بدانآگاهى ندارى ، چرا كه گوش و چشم وقلب همگى مسؤولخواهند بود . »
و همچنين فرموده است :
( إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُم مَا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّناً
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعه ، ج 11 ، باب 2 ، ص 127 ، حديث 2 .
( 2 ) - همان ، حديث 3 .