آمدند ، و اول بر حمزه ماتم گرفتند و بگريستند و پس بر ديگران .
و چنين گويند كه تا پيغامبر عليه السّلم در حال حيات بود هر كس كه در مدينه از دنيا برفتى اول بر حمزه بگريستندى و پس بر آن كس .
و مردمان خلاف كردند اندر كشتگان احد . گروهى گويند ، هفتاد تن از مسلمانان كشته بودند ؛ و گروهى گويند ، چهل تن كشته بودند و لكن حق تعالى اندر قرآن چنين گفت :
أَ وَ لَمَّا أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْها . قُلْتُمْ أَنَّى هذا ، قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ
« 1 » . گفت : چندان كه ايشان روز احد از شما بكشتند شما روز بدر دو چندان كشته بوديد از بهر آن كه مثليها دو چندان باشد ، و روز بدر هفتاد تن كشته شده بودند ، و قول خداى عزّ و جلّ راستتر و محكمتر از قول ديگران .
و ابو سفيان وعده كرده بود با پيغامبر عليه السّلم كه ديگر سال هم بدين وقت بازآيد ، و پيغامبر عليه السّلم ديگر سال چون ماه شوال اندر آمد با سپاهى گران بدانجا رفت ، و از ايشان خود هيچ كس نيامد .
اين بود حرب احد و تفسير سورة آل عمران . و حسبنا اللَّه و نعم الوكيل نعم المولى و نعم النّصير .
بازگشتيم به قرآن .
هامش
( 1 ) آل عمران ، 165 .