و اين اهل صفّه چون بمكّه بودند كمتر بودند ، و چون بمدينه رفتند و انصاريان با ايشان يار گشتند بسيار شدند ، و علم همى خواندند ، و هيچ خلق بعبادت كردن و علم خواندن ايشان نبود .
و اكنون هر جا كه گرو [ هى ] هستند از اهل علم و عابدان و زاهدان اقتدا بديشان همى كنند ، و اين جمعها « 1 » و مدرسها و خانقاهها از بهر اين عالمان و عابدان ساختهاند . و اين عالمان و عابدان كه اندر آنجا نشينند و در مدارسها تحصيل علم كنند ، و عابدان كه در خانقاهها عبادت كنند از بهر آن كه تا فرداى قيامت از زمرهء آن اصحاب صفّه باشند .
اما اين آيت كه خداى عزّ و جلّ گفت كه اندرين سورة ياد كردست ، و نيز اندر سورة التّوبه ياد كردست : لمسجد اسّس على التّقوى من اوّل يوم احقّ ان تقوم فيه ، فيه رجال يحبّون ان يتطهّروا ، و اللَّه يحبّ المطهّرين « 2 » . اين همه اندرشان اصحاب صفّه فرو آمده است . و سبب اين آن بود كه ايشان استنجا كردندى بكلوخ چنان كه سنّت آمده است از پيغامبر عليه السّلم ، و پس ديگربار به آب بشستندى . پس خداى تعالى اين آيت بفرستاد : لمسجد اسّس على التّقوى من اوّل يوم احقّ ان تقوم فيه ، فيه رجال يحبّون ان يتطهّروا ، و اللَّه يحبّ المطهّرين . اين آيت هم بشان اصحاب صفه فرو آمده است ، و سبب آن اين بود كه ايشان استنجا كردندى به سنگ يا بكلوخ چنان كه سنّت آمده است و پس به آب بشستندى « 3 » ، و خداى تعالى اين آيت بفرستاد ، گفت : مزگتى كه بنياد آن پرهيزكاران نهاده باشند از روز نخستين با حقّ تر كه اندر آنجا باشى . و اندران جا مردانىاند كه
هامش
( 1 ) مجمعها . ( پا )
( 2 ) التوبة ، 108
( 3 ) تصور مىرود اين جمله تكرار شده است .