عظيم افتادست بفراموشى . گفت : چه سهو بود آن يا عمر ؟ گفت : يا رسول اللَّه من دوش با اهل خويش مجامعت كردم - و هم چنان كه از پس نماز شام بشب در ، طعام و شراب خوردن حرام بوده است ، مجامعت كردن نيز هم حرام بود - و پيغامبر عليه السّلم از آن حديث تافته شد . و عمر چون پيغامبر را چنان تافته ديد عظيم غمناك و اندوهگن گشت . و هم در آن ساعت جبريل عليه السّلم برسيد و اين آيت بياورد :
أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ ، هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ . عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ ، فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ ، فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ ، وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ، ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ . وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ
« 1 » . پس از آن مجامعت كردن در شبهاى رمضان حلال گشت ، و طعام خوردن و شراب خوردن حلال گشت در همه شب تا آن وقت كه فجر برآيد ، و طعام خوردن در سحرگاه سنّت گشت تا بخلاف جهودان و ترساآن باشد .
و اين آيت بشأن امير المؤمنين عمر بن الخطّاب رضى اللَّه عنه آمد ، و آن سهو كه از وى آمده بود « 2 » . و از بهر آن بود كه پيغامبر صلّى اللَّه عليه و سلّم گفت :
بعثت بالحنيفيّة السّهلة السّمحة .
و هم پيغامبر گفت صلّى اللَّه عليه بحديث روزه :
ثلاثة من سنّتى و سنّة المرسلين [ قبلى ] « 3 » :
تعجيل الافطار « 4 » و تأخير السّحور ، و وضع اليمين على اليسار فى الصّلاة .
هامش
( 1 ) البقره ، 187
( 2 ) و اين آيت بشأن عمر آمد ، و آنچه او كرده بود . پس خداى تعالى او را عفو كرد . . . ( ن . پا ) . . . عفو كرد و اندر گذاشت ازو ، وز بهر اندوه عمر رضى اللَّه عنه همه مسلمانان را حلال كرد . ( صو )
( 3 ) ( پا . ن )
( 4 ) ( ن . پا . صو ) - متن : الفطر .