در شرايط استثنايى :
5 - اما در حالات استثنايى مانند بيمارى ياضعف و مانند آن بر نماز گزار است كه تاحدّ امكان ، در حال قيام نماز بگذارد و به تدريج از قيام مستقل به قيام با تكيه برديوار يا انسان منتقل شود .
و اگر به هيچ شكلى قيام ممكن نبود ، نشسته نماز بخواند و اگر نشستن هم برايش مقدور نبود ، خوابيده بر پهلوى راست و گرنه برپهلوى چپ ، نماز بخواند و در اين دو صورت بايد جلو بدنش به طرف قبله قرار گيرد . اگر بر پهلوى چپ ياراست هم امكان نداشت در حالى كه بر پشت خوابيده ( مانند حالت احتضار ) و كف پاهايش به سمت قبله باشد ، نماز بگزارد .
جزئيات وفروع اين مسأله به اين شرح است :
الف - در حالات اضطرارى واجب است براى ركوع ، اندكى خم شود و در صورت امكان ، برزمين سجده كند ، و اگر امكان نداشت براى سجده هم ، كمى بيشتر از ركوع ، خم شود و اگر از خم شدن هم عاجز بود ، به جاى ركوع و سجده باسر اشاره كند اگر آن هم امكان نداشت ، بادوچشم اشاره نمايد ، و احوط اين است كه در همهء اين حالات ، چيزى را كه سجده برآن صحيح است ، برپيشانى بگذارد .
ب - براى كسى كه نشسته نماز مىخواند اگر بعد از آنكه در حال نشسته حمد و سوره را قرائت كند امكان يابد كه براى ركوع بايستد ، بنابر احتياط واجب بايد بايستد .
ج - كسى كه نشسته نماز مىخواند اگر در اثناى نماز قدرت بر قيام