به ذات خودش ؛ و تمام قرآن - غير از فاتحه - اشاره است به مراتب عوالم و اجزاى آنها ؛ اين را نيك بفهم ! 21
تقسيم فاتحة الكتاب بين خداوند و بندهاش
چون اين بيان گرديد بدان ! فاتحه دو بخش دارد و به دو نيمه منتصف مىگردد ، و سوم آندو ( نيمه ) جامع و فراگير آندو است ، چنانكه از ابو هريره - رضى اللّه عنه - روايت شده كه از رسول خدا صلى الله تعالى عليه و سلم روايت مىكند كه آن حضرت فرموده : « من صلى صلوة لم يقرأ فيها بام القرآن فهى خداج - اى غير تمام - هركس نمازى گزارد كه در آن فاتحة الكتاب را نخواند ، آن نماز ناقص است » راوى به ابو هريره - رضى الله عنه - گفت : من پشت سر امام قرار دارم ، گفت : آن را در ضميرت بخوان ، چون از رسول خدا صلى الله عليه و سلم شنيدم كه فرمود : قال الله تعالى : قسمت الصلاة بينى و بين عبدى نصفين : و لعبدى ما سأل - خداوند فرموده : نماز را بين خودم و بين بندهام به دو بخش تقسيم كردهام ، و براى بندهام آنچه را درخواست كند ، فراهم است ، چون بنده گويد :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ،
خداوند مىفرمايد : بندهام مرا ياد آورد ، بنده گويد :
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ،
خداوند مىفرمايد بندهام مرا سپاس گزارد ، و چون بنده گويد :
الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ،
خداوند فرمايد : بندهام مرا ثنا و ستايش كرد ، و چون بنده گويد :
مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ،
خداوند فرمايد : بندهام مرا ستود .
و چون بنده گويد :
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ،
خداوند فرمايد : اين ميان من و بندهام است و براى بندهام آنچه را درخواست كند ، فراهم است .