و قد ارقت لهم بات يطرقني
و النفس ذات حزازات و طراق ( 1 ) [ 25 - ر ] .
مستخذيا لقراه ( 2 ) حين ارقني
ليل التّمام اقاسيه على ساق
أى على شدة و تعب .
يكى از صحابه گفت : هيچ منزل فظيعتر از گور نباشد كه اوّل منزلى است از منازل آخرت و آخر منزلى است از منازل دنيا .
يحيى معاذ گفت : چون بنده را در گور نهند ، چهار فريشته ( 3 ) بيايند يكى بر سرينان او ( 4 ) بايستد ، و يكى بر پاينان ( 5 ) و يكى بر راست و يكى بر چپ . فريشته ( 6 ) سرينان ( 7 ) گويد : اجل حاضر آمد و أمل باطل شد ، و آنچه بر راست بود گويد : اموال رفت و اعمال ماند . و آن كه بر چپ بود گويد : أشغال رفت و و بال ماند ، و آن كه به پاينان ( 8 ) بود گويد : خنك تو را اگر كسب ( 9 ) حلال بوده است و به خدمت خداوند ذو الجلالت ( 10 ) أشغال بوده است .
* ( إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ ) * ، با خداى تو بود آن روز مرجع و مال خلق و راندن ايشان . فريشتگان خلقان را مىدانند به ( 11 ) آن جا كه فرمايند ايشان را .
* ( فَلا صَدَّقَ وَلا صَلَّى ) * ، گفت : نه تصديق كرد و نه ايمان آورد و نه نماز كرد .
مفسّران گفتند : مراد أبو جهل است .
* ( وَلكِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّى ) * ، و لكن تكذيب كرد و بر گرديد .
* ( ثُمَّ ذَهَبَ إِلى أَهْلِه يَتَمَطَّى ) * ، آنگه روى به خانه نهاد تكبّركنان و تبختر كنان .
زيد أسلم گفت : بنو مخزوم چنين رفتندى . و اصل كلمه از « مطا » ست و آن پشت
هامش
( 1 ) . آج : و النفس و امرالرات ، كا : ذات حزادات .
( 2 ) . آج : مسجّل بالقراء ، كا : مسجد بالقراء ، كا ، آد : ندارد .
( 6 - 3 ) . همهء نسخه بدلها : فرشته .
( 4 ) . آد ، گا : سر او .
( 5 ) . آج : پايان ، كا : پايگاه ، گا ، آد : پاى .
( 7 ) . آج ، گا ، آد : سر .
( 8 ) . آج : به پايان ، كا : برپاى ، گا ، آد : برپا .
( 9 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : كسبت .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها : ذو الجلال .
( 11 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : تا .