كردهاند تا بدان از خويشتن دفع بلاها و مكاره مىكنند و از اسباب و اموال خود ، و خويشتن در حمايت سوگند [ به دروغ ] ( 1 ) كردهاند . * ( فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّه ) * ، و اعراض كردهاند و برگرديده از راه خداى تعالى . * ( فَلَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ ) * ، ايشان ( 2 ) را عذابى باشد خوار كننده ، و از حقّ عقاب اين است كه مقرون باشد به استخفاف و اهانت .
* ( لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَلا أَوْلادُهُمْ ) * ، گفت : غنا نكند از ايشان مالهاى ايشان و فرزندان ايشان از خداى تعالى هيچ چيز ، يعنى هيچ سود ندارد ايشان را و به فرياد ايشان نرسد . * ( أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ) * ، ايشان اهل دوزخ باشند و در دوزخ مخلَّد باشند ( 3 ) .
* ( يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّه جَمِيعاً ) * ، گفت : ياد كن اى محمّد آن روزى كه ايشان را خداى تعالى زنده كند و بر انگيزد ( 4 ) براى او همچنان سوگند خورند كه براى شما سوگند خوردند [ كه ما كافر نبوديم و بر حق بوديم . و اين سوگندى باشد كه از ظنّ و اعتقاد خود خورند ] ( 5 ) كه ايشان اعتقاد كردهاند كه ايشان بر حقّند و مشرك نباشند ، بيانش قوله : * ( وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلى شَيْءٍ ) * ، و پندارند و گمان برند كه ايشان بر چيزىاند و اين پندار است و گمان كه در دنيا باشد ، براى آن كه در آخرت محال است كه اين ظنّ برند براى آن كه معارف آن جا ضرورى باشد . پس معلوم شد كه ايشان از ظنّ و اعتقاد خود خبر دهند و بر آن سوگند خورند . * ( أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْكاذِبُونَ ) * ، ايشان دروغزناند در آنچه مىگويند و بر آن سوگند مىخورند ، براى آن كه بر اعتقاد جهل كردهاند و گمانى كه به دليل درست شده [ است ] ( 6 ) كه مظنون [ به ] ( 7 ) بر خلاف آن است ، و گفتند ، معنى آن است كه ايشان در دنيا دروغ گفتند در
هامش
( 7 - 6 - 5 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آد ، كا ، گا : و ايشان .
( 3 ) . آد ، كا ، گا : ندارد .
( 4 ) . آد ، كا ، گا : برانگيزاند .