فضل عالم بر ساير خلقان چندان كه ( 1 ) فضل من بر يكى از كمترين خلقان . و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت : هر كس را كه فرمان خداى به او رسد و او در طلب علم باشد ، فرداى قيامت ميان او و ميان پيغمبران يك درجه بيشتر ( 2 ) نباشد .
* ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ) * ، عبد اللَّه عبّاس گفت : سبب نزول اين آيت آن بود كه مردمان به [ نزديك ] ( 3 ) رسول بسيار مىآمدند و سؤال بسيار مىكردند و حديث بسيار مىكردند . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - از آن رنجور بود ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و ايشان را ادب آموخت . مقاتل حيّان گفت : آيت در توانگران آمد كه بيامدندى و مقام را دراز كردندى و درويشان را منع كردندى ، رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - را از آن كراهت بود ( 4 ) و شرم داشت گفتن [ ايشان ] ( 5 ) را .
خداى تعالى اين آيت فرستاد و ايشان را برگردانيد از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - به اين آيت ، گفت : اى مؤمنان چون خواهيد كه با رسول من مناجات كنيد و سرّ گوييد و حديث كنيد و مسأله پرسيد ، پيش از آن [ كه گوييد و پرسيد ] ( 6 ) صدقه بدهيد . مردم همه باز ايستادند امّا توانگران بخل كردند و درويشان چيزى نداشتند . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - يك دو روز برآسود .
مجاهد گفت : صحابه را نهى كردند از مناجات با رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - الَّا به تقديم صدقه ، گفت ( 7 ) : مناجات نكرد با رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - الَّا حضرت امير المؤمنين علىّ بن ابي طالب
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا : چنان است كه .
( 2 ) . آد ، كا ، گا : بيش .
( 6 - 5 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . آد ، كا ، گا : كراهيت آمد .
( 7 ) . آد ، كا ، گا : كس با او .