و حمزه و يحيى و اعمش خواندند : « ينتجون » : على وزن يفتعلون من الانتجاء ، و باقى قرّاء خواندند : * ( يَتَناجَوْنَ ) * ، من التّناجي ، و اين قراءت بهتر است لقوله تعالى : * ( إِذا تَناجَيْتُمْ فَلا تَتَناجَوْا بِالإِثْمِ وَالْعُدْوانِ وَمَعْصِيَةِ الرَّسُولِ ) * ، گفت : اى مؤمنان چون با يكديگر راز گوييد ، راز ( 1 ) مگوييد كه در [ او ] ( 2 ) بزهاى باشد يا ظلمى [ 17 - ر ] يا معصيتى از آن رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم . و رويس روايت كرد از يعقوب كه او خواند : « فلا تنتجوا » من الانتجاء على وزن افتعال .
* ( وَتَناجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوى ) * ، و با يكديگر مناجات و راز گفتن به برّ و تقوى و نيكوكارى و پرهيزكارى كنيد . * ( وَاتَّقُوا اللَّه الَّذِي إِلَيْه تُحْشَرُونَ ) * ، و بترسيد از خداى كه حشر شما با او خواهد بودن . حق تعالى در اين آيت مؤمنان را نهى كرد از آن كه [ اين كنند كه ] ( 3 ) منافقان و جهودان كردند .
* ( إِنَّمَا النَّجْوى مِنَ الشَّيْطانِ ) * ، گفت : آن راز گفتن بر آن وجه از ديو باشد و از ابليس ، يعنى به وسواس و اغراء و اغواى او باشد تا مؤمنان را بدان دل تنگ كند .
آنگه گفت : * ( وَلَيْسَ بِضارِّهِمْ شَيْئاً إِلَّا بِإِذْنِ اللَّه ) * ، ايشان را هيچ زيان ندارد مگر به علم و تمكين خداى تعالى . و « اذن » به معنى علم بسيار آمده است ، چنان كه بيان كردهايم . * ( وَعَلَى اللَّه فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ) * ، و بر خداى توكّل كنند مؤمنان و گرويدگان .
عبد اللَّه مسعود روايت كرد كه : رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - نهى كرد از راز گفتن ( 4 ) آنان را كه سه كس باشند ، يعنى ( 5 ) سه كس جايى حاضر باشند ( 6 ) ، دو كس با يكديگر راز نگويند ( 7 ) ، چه آن سوم دل تنگ شود و
هامش
( 1 ) . آد ، كا : رازى .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد ، گا افزوده شد .
( 4 ) . آد ، كا ، گا : راز كردن .
( 5 ) . آد ، كا ، گا : گفت چون .
( 6 ) . آد ، كا ، گا : باشيد .
( 7 ) . آد ، كا : مگوييد .