همه چيزى عالم است .
* ( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوى ) * ، گفت : نبينى آنان را كه ايشان را نهى كردند از راز گفتن . * ( ثُمَّ يَعُودُونَ لِما نُهُوا عَنْه ) * ، آنگه ايشان با سر آن مىشوند كه ايشان را از آن نهى كردند . عبد اللَّه عبّاس گفت : آيت در جهودان و منافقان آمد كه ايشان با يكديگر راز گفتندى از مؤمنان پوشيده ، و مؤمنان را به چشم نگاه داشتندى ( 1 ) ، چون مؤمنان ايشان را ديدندى كه از ايشان پوشيده راز مىگويند ، دل مشغول شدندى ، گفتندى : همانا از خويشان و برادران ما كه سرايا ( 2 ) رفتهاند [ خبرى يافتهاند ] ( 3 ) از كشتن يا از مرگ يا مصيبتى يا نكبتى كه از ما پوشيده [ 16 - پ ] مىدارند ؟ دل تنگ شدندى .
چون خويشان ايشان در آمدندى به سلامت ، ايشان فارغ دل شدندى و تا آمدن ايشان دل مشغول شدندى ، گفتندى : همانا اين ، جهت پريشانى ما مىگويند . پس اين شكايت با رسول كردند ( 4 ) . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - ايشان را نهى كرد از آن راز گفتن ، باز نايستادند و منهى نشدند . خداى تعالى اين آيت فرستاد .
مقاتلان گفتند : آيت در جهودان آمد كه ميان ايشان و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - مصالحتى بود . ايشان بيامدندى و بر راهها بنشستندى ، چون مؤمنان بر ايشان گذر كردندى ، ايشان با يكديگر در راز گفتن شدندى تا ايهام افگنند بر مؤمنان و وهن افگنند بر ايشان ، تا ايشان پنداشتندى كه ايشان را كيدى خواهند كردن تا ( 5 ) مسلمانان انديشناك ( 6 ) شدندى . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا : مىداشتندى .
( 2 ) . آد ، كا ، گا : به غزا .
( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . آد ، كا ، گا : باز كردند .
( 5 ) . آد ، گا : يا .
( 6 ) . كا ، گا : انديشه ناك .