ملتحد معدل باشد ، يعنى جاى گريز نيست مرا از او .
مقاتل گفت : سبب نزول آيت آن بود كه كافران قريش گفتند از دين خود برگرد تا تو را پناه گيريم ، خداى تعالى اين آيت فرستاد : * ( إِلَّا بَلاغاً مِنَ اللَّه وَرِسالاتِه ) * اين استثناى متّصل است ، يعنى مرا هيچ راه نيست به نجات ( 1 ) از عذاب خداى تعالى الَّا بلاغ و رسانيدن پيغامهاى او كه آن پناه و معقل من است . آنگه گفت : * ( وَمَنْ يَعْصِ اللَّه وَرَسُولَه ) * ، هر كه در خداى و پيغمبر عاصى شود و نافرمانى كند او را ( 2 ) ، [ او را ] ( 3 ) آتش دوزخ رسد كه مخلَّد بماند [ در ] ( 4 ) آن جا . * ( حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ ) * ، آنگه گفت رسول را - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - رها كن تا آن روز كه اين كافران ببينند آنچه ايشان را وعده دادهاند از عذاب ( 5 ) . آنگه بدانند كه كيست از تو و [ از ] ( 6 ) ايشان كه ضعيفتر است [ يعنى ضعيف ] ( 7 ) به ناصر و كمتر است ( 8 ) به عدد . و نصب هر دو بر تميز ( 9 ) است .
* ( قُلْ إِنْ أَدْرِي ) * ، بگوى اى محمّد كه من ندانم آنچه شما را وعده مىدهند ( 10 ) از خبر قيامت و وعيد مىكنند ( 11 ) از عذاب نزديك است ( 12 ) ، يا ( 13 ) خداى تعالى آن را غايتى دور خواهد نهادن .
* ( عالِمُ الْغَيْبِ ) * ، كه او داناى نهانيهاست ( 14 ) ، كس را بر غيب خود اطَّلاع ندهد .
* ( إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ ) * ، الَّا آن را كه [ او ] ( 15 ) بر گزيند از پيغمبرى .
هامش
( 1 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : راه نيست و پناه .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها * ( فَإِنَّ لَه نارَ جَهَنَّمَ ) * .
( 15 - 7 - 6 - 4 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها * ( فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً ) * .
( 8 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : به ناصر و كم .
( 9 ) . آد ، كا : تمييز .
( 10 ) . اساس : مىدهد ، كا ، گا : مى دهم ، با توجّه به آد تصحيح شد .
( 11 ) . كا ، گا : مىكنم .
( 12 ) . آد و ديگر نسخه بدلها * ( أَمْ يَجْعَلُ لَه رَبِّي ) * .
( 13 ) . كا : تا .
( 14 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : نهان است .