منع آن خير كند .
آنگه استثنا كرد از ايشان قومى را كه صفت ايشان به خلاف صفت اينان بود ، گفت : * ( إِلَّا الْمُصَلِّينَ ) * ، الَّا نمازكنان كه بر نماز خود دايم باشند و نماز بپاى دارند و پيوسته نماز كنند ، و مراد به انسان ( 1 ) اسم جنس باشد بر معنى جمع تا قومى را از او استثنا توان كردن ، و الَّا استثنا از واحد محال بود . بعضى گفتند : مراد صحابه است ، بعضى گفتند : مراد هر كس است كه به اين صفت باشد از صحابه و غير صحابه . أبو الخير مرثد بن عبد اللَّه [ 77 - ر ] روايت كرد كه عقبة بن عامر سؤال كرد از قومى صحابه كه : * ( الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ ) * كه باشند ؟ گفت :
آنان كه پيوسته نماز كنند ، گفت : نه چنين باشد . گفت : آنان باشند كه در نماز به اين دست و آن دست نگاه نكنند .
آنگه گفت ديگر وصف ايشان اين است : * ( [ وَالَّذِينَ ] ) * ( 2 ) * ( فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ ، لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ) * ، كه ( 3 ) در مال ايشان حقّى باشد هم سائل را هم محروم را . « سائل » آن باشد كه بخواهد ، و « محروم » آن كه ( 4 ) نخواهد ، و او از اين روى محروم و ممنوع [ بود ] ( 5 ) . و « حرمان » . منع باشد و « محروم » ضدّ مرزوق باشد .
* ( وَالَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ ) * ، آنگه [ گفت ] ( 6 ) : آنان كه روز جزا و حساب راست دارند و به آن تكذيب نكنند .
* ( وَالَّذِينَ هُمْ مِنْ عَذابِ رَبِّهِمْ [ مُشْفِقُونَ ) * ، و آنان كه از عذاب خداى ترسند ] ( 7 ) .
* ( [ إِنَّ عَذابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ ] ) * ( 8 ) ، براى آن كه عذاب خداى را جاى امن
هامش
( 1 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، شايد كه « ايشان » هم بشود خواند .
( 8 - 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به نسخه بدلها ، از قرآن مجيد افزوده شد .
( 3 ) . آد ، گا : و آنان كه .
( 4 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : آن بود كه .
( 7 - 6 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .