ايشان در پيغامبر خود عاصى شدند ، و اگر چه بر لفظ واحد گفت ( 1 ) ، مراد جنس است . * ( فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رابِيَةً ) * ، بگرفت ايشان را گرفتنى فزاينده غالب ، و من الرّبا الَّذي هو الزّيادة . عبد اللَّه عبّاس گفت : شديدة ، يعنى گرفتنى سخت ، و گفتند : عذابى زيادت بر عذاب ديگر امّتان .
* ( إِنَّا لَمَّا طَغَى الْماءُ حَمَلْناكُمْ فِي الْجارِيَةِ ) * ، گفت : ما ( 2 ) چون آب طغيان كرد و از حد برفت ( 3 ) در عهد نوح - عليه السّلام . قتاده گفت : از بالاى همهء چيزها پانزده گز بگذشت ( 4 ) ، ما شما را در كشتى نشانديم تا شما غرق نشديد .
پس ( 5 ) بر سبيل تذكير نعمت باز گفت ( 6 ) : لِنَجْعَلَها لَكُمْ تَذْكِرَةً ، تا براى شما يادگارى كنيم . وَتَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ ، و نگاه دارد آن را و ياد دارد آن را گوشهاى ياد گيرنده . راويان ابن كثير و [ عاصم ] ( 7 ) بعضى از ايشان روايت كردند : و « تعيها » ، باسكان « عين » قياسا على [ قوله ] : أَرِنا مَناسِكَنا ( 8 ) ، و اين قراءتى ضعيف است .
عبد اللَّه بن الحسن ( 9 ) روايت كرد كه چون اين آيت آمد : وَتَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ ، رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت امير المؤمنين - على را - عليه الصّلوة و السّلام :
سألت اللَّه ان يجعلها اذنك ،
گفت : از خداى [ تعالى ] ( 10 ) در خواستهام تا گوش تو كند . امير المؤمنين - عليه الصّلوة و السّلام - گفت : پس از آن هرگز چيزى فراموش نكردم . و نيز تا باشم هيچ فراموش نكنم از دعاى رسول - صلَّى اللَّه عليه
هامش
( 1 ) . اساس گفت ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .
( 2 ) . آد ، گا : لفظ « گفت ما » را ندارد .
( 3 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : از حد در گذشت .
( 4 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : برگذشت .
( 5 ) . اساس : و اين ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 ) . اساس : گفت ما را ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . اساس ، آد ، گا : ندارد ، با توجّه به كا افزوده شد .
( 10 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 8 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 128 : أرنا مناسكنا .
( 9 ) . اساس : عبد اللَّه الحسين ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها و مآخذ مربوط به حديث تصحيح شد .