و منه قول الشّاعر في صفة سنة مجدبة :
عجبت من نفسي و من اشفاقها
و من طرادى الطَّير عن ارزاقها
في سنة قد كشفت عن ساقها
اى قد اشتدّت الجدب و القحط . و از قدماى مفسّران و اهل تأويل چنين روايت كردند ، [ همچنين ] ( 1 ) سعيد جبير گفت : * ( عَنْ ساقٍ ) * ، اى شدّة الامر ، و عبد اللَّه عبّاس گفت : سخت تر ساعتى باشد در قيامت اين ساعت . ابو موسى أشعرىّ ( 2 ) گفت ( 3 ) از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - در تفسير اين آيت : * ( يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ ) * ، گفت :
عن نور عظيم يخرون له سجدا
، گفت : نورى باشد عظيم پديد آيد روز قيامت كه خلقان از هيبت آن به روى در آيند و سجده كنند .
ابو سعيد خدريّ روايت كند و ابو هريره و ابو موسى اشعرى ( 4 ) و حديثهاى ايشان درهم شده است كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت : چون روز قيامت باشد و خلق ( 5 ) را در موقف سياست بدارند ، خداى تعالى انتصاف كند ميان هر ظالمى و مظلومى تا هيچ مظلمه نماند مظلومى را بر ظالمى تا آن مقدار كه تكليف كنند كه ( 6 ) شير با آب آميخته فروخته باشند ( 7 ) تا جدا كند ميان شير و آب ( 8 ) بر سبيل عقوبت ، آنگه منادى ندا كند چنان كه جملهء خلايق بشنوند : الا و هر امّتى به قفاى معبود خود بدوند ( 9 ) ، اصحاب صليب با صليب بدوند ( 10 ) و اصحاب اوثان با اوثان بدوند ( 11 ) ، و هر عابدى با معبودان خود بدوند ( 12 ) ، هيچ بتى و وثنى و
هامش
( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد ، كا افزوده شد .
( 4 - 2 ) . آد ، كا : ابو موسى الاشعرىّ .
( 3 ) . آد ، كا : روايت كرد .
( 5 ) . آد ، كا : خلايق .
( 6 ) . آد ، كا : آن را كه .
( 7 ) . آد ، كا : شير را آب با او آميخته باشد و فروخته .
( 8 ) . آد ، كا : تا آن آب را از شير جدا كند .
( 9 ) . آد ، كا : برويد .
( 12 - 11 - 10 ) . آد ، كا : بروند .