مجهول على تقدير تكشف الثّياب عن ساق ، و اين عبارت باشد از شدّت و صعوبت كار ، و مراد اقبال آخرت است و ادبار دنيا ، چون دنيا و ايّام او منقرض شود و در تكليف توبه بسته گردد ، روز قيامت پيدا شود و الجاء حاصل آيد و ثواب و عقاب به معاينه ببينند بعد از آن كه به خبر شنيده باشند آن كارى عظيم بود ، و اين بر سبيل استعاره و تشبيه باشد به كسى كه او را كارى سخت پيش آيد مشمّر ( 1 ) شود و دامن از ساق برگيرد تا در آن كار سعى تواند كردن ، آنگه عرب گويد : [ فلان ] ( 2 ) شمّر عن ساقه إذا وقع في ( 3 ) امر شديد . آنگه گفتند : كشف الحرب [ 69 ] عن ساقها ( 4 ) و كشف الامر عن ساقه ( 5 ) اذا اشتدّ ( 6 ) و ظهر ( 7 ) على وجه الصّعوبة و الشّدّة ، قال دريد بن الصمّة ( 8 ) يرثي رجلا :
كميش الإزار خارج نصف ساقه
صبور على العلات طلَّاع أنجد
و قال اخر يصف الحرب :
كشف لهم عن ساقها
و بدا من الشّرّ الصراح
و قال اخر :
صبرا عناق إنّه شرّ باق
قد سنّ لي قومك ضرب الأعناق ( 9 )
و قامت الحرب بنا على ساق
أنشدها ابن عبّاس شاهدة لهذه الاية ، و قال آخر :
قد شمّرت عن ساقها فشدّوا
وجدّت الحرب بكم فجدّوا
هامش
( 1 ) . . اساس : مسمّى ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 3 ) . كا : من .
( 4 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : كشف الامر عن ساقه .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : كشف الحرب عن ساقها .
( 6 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : اشتدّت .
( 7 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : و ظهرت .
( 8 ) . اساس : ضمّه ، با توجّه به كا تصحيح شد .
( 9 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : اين بيت را ندادر .