* ( اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطانُ ) * ، ابليس بر ايشان مستولى باشد ( 1 ) . * ( فَأَنْساهُمْ ذِكْرَ اللَّه ) * ، ذكر خداى از ياد ايشان ببرد . * ( أُولئِكَ حِزْبُ الشَّيْطانِ ) * ، ايشان لشكر ابليساند و لشكر او خاسران باشند و زيانكاران .
* ( إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّه وَرَسُولَه ) * ، گفت : آنان كه با خداى تعالى معاندت ( 2 ) و محادّت كنند ( 3 ) . * ( أُولئِكَ فِي الأَذَلِّينَ ) * ، ايشان در ميان ( 4 ) ذليلترين و خوارترين مردمان باشند .
* ( كَتَبَ اللَّه لأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي ) * ، گفت : خداى تعالى به نوشته است در لوح محفوظ و قضا كرده كه غالب شوم من و رسولان من . سبب نزول آيت آن بود كه مسلمانان گفتند : اگر خيبر و پيرامن او ( 5 ) ما را گشاده شود [ و مكّه ] ( 6 ) ، اميد داريم كه ( 7 ) روم و پارس [ و حجاز ] ( 8 ) ما را گشاده شود ، و عبد اللَّه ابىّ سلول گفت ( 9 ) :
مىپندارى ( 10 ) كه روم و پارس چون اين ديههاست كه پيرامن شماست تا به آسانى بگشايد ! ايشان از آن قويترند و منيعتر و به عدد بيشتر و به شجاعت سختتر ( 11 ) .
خداى تعالى اين آيت فرستاد [ ردّ بر او ] ( 12 ) : * ( إِنَّ اللَّه قَوِيٌّ عَزِيزٌ ) * ، بدرستى كه خداى تعالى عزيز و قوى است ، نظيره قوله : وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا - الى قوله : إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ ( 13 ) .
* ( لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ ) * - الاية ، گفت : نيابيد ( 14 ) گروهى را كه به خداى و روز قيامت ايمان دارند ، آنگه دوستى كنند با دشمنان خداى و
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا : مستولى شد و دست يافت .
( 2 ) . آد ، كا ، گا : محادّه .
( 3 ) . آد ، كا : مضادّه كنند ، گا : مخاصمه كنند .
( 4 ) . آد ، كا ، گا : در آن .
( 5 ) . آد ، كا ، گا : آن .
( 12 - 8 - 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 7 ) . گا : اميد مىداريم .
( 9 ) . آد ، كا ، گا كه .
( 10 ) . مىپندارى / مىپنداريد .
( 11 ) . كا : سختر / سختتر .
( 13 ) . سوره صافّات ( 37 ) آيهء 173 .
( 14 ) . آد ، گا : نيابى .