* ( قالَ قَرِينُه ) * : و گويد قرين او . مفسّران [ 32 - پ ] گفتند شيطان را [ خواست ] ( 1 ) كه او به قيامت تبرّا كند از اتباع خود ( 2 ) ، گويد : * ( رَبَّنا ما أَطْغَيْتُه ) * بار خدايا من او را طاغى نكردهام ، او خود ضالّ بود و گمراه و در ضلال بود ظاهر و آشكارا ، و گفتند : مراد به قرين فرشته است كه بنده را به قيامت گويد : من از كجا ايمنم كه ( 3 ) اين فرشته زيادتى بر من ننبشته است ؟ فرشته گويد : * ( رَبَّنا ما أَطْغَيْتُه ) * بار خدايا من بر او طغيانى و ظلمى نكردهام ، او خود در ضلال بود ، و گفتند : مراد به قرين آن داعى اوست كه او را در دنيا دعوت كرده باشد با كفر و مذاهب باطل ، فردا گويد منش اكراه نكردم و طاغى بنكردم ( 4 ) او خود ضال بود .
ايشان در اين مناظره باشند ، خداى تعالى گويد : * ( لا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ ) * ، گويد : خصومت مكنيد بنزديك من . * ( وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُمْ بِالْوَعِيدِ ) * و من تقديم كردهام آيات و اخبار متضمّن وعيد را به ( 5 ) شما و اعذار و انذار كرده و حجّت انگيخته .
* ( ما يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ ) * آن سخن كه من گفتهام آن را بدل نكنند ( 6 ) ، گفتند آن سخن آن است كه گفت : لأَمْلأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ( 7 ) ، و گفتند : جملهء آيات وعيد است ، و خبرها كه داد كه هر كه كافر شود و فاسق سزاى او دوزخ است الَّا كه ايمان آرد و توبه كند و يا من به فضل از او عفو كنم اگر كافر نباشد .
* ( وَما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ) * و من بر بندگان هيچ ظلم نكنم كه ايشان را عقوبتى كنم به جرمى كه ايشان نكرده باشند يا عقوبت بيش از جرم ايشان كنم تا ( 8 ) حقّ ايشان از ايشان باز گيرم و يا ايشان را [ 33 - ر ] به ناحق بگيرم ( 9 ) .
آنگه گفت : اين آن روز باشد كه ما گوييم دوزخ را كه پر شدى ،
هامش
( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آد ، گا او .
( 3 ) . آد : دانم كه .
( 4 ) . كا : نگردانيدم .
( 5 ) . آد ، گا : بر .
( 6 ) . آد ، گا : بدل نكنند آن سخن كه گفته شده بنزديك من .
( 7 ) . سورهء هود ( 11 ) آيهء 119 و سورهء سجده ( 32 ) آيهء 13 .
( 8 ) . آج ، كا : يا .
( 9 ) . اساس : بگيريم ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .