و نمىخواهم كه طعام دهند مرا .
خداى روزى دهنده خداوند قوّت قوى ( 1 ) .
به آنان كه بيداد كردند نصيبى است مانند نصيب ياران ايشان ، شتاب نكنند بر من .
و اى آنان را كه كافر شدند از آن روزشان كه مىترسانند ايشان را .
قوله تعالى : * ( وَالذَّارِياتِ ) * ، بدان كه اين « واو » كه در اوّل سوره است و او قسم است و مانند [ اين ] ( 2 ) بسيار است . و پانزده سوره را خداى تعالى ابتدا به « واو قسم » كرد . مفسّران خلاف كردند در آن كه قسم به چيست : بعضى گفتند : قسم به نام خداست و نام او در آن جا مضمر است چنان است كه ( 3 ) گفت : و ربّ الذّاريات و ربّ الطور و ربّ النجم . براى آن كه سوگند جز به خداى درست نباشد و قول درست آن است كه قسم به اين چيزهاست براى آن كه كلام به او بر ظاهر است بر طريقهء عرب كه ايشان به چيزها ذكر ( 4 ) قسم كنند چنان كه به خانه و مسجد ، فقالوا بحقّ هذه البنيّة يعنون الكعبة ( 5 ) و حقّك و ابيك و حياة رأسك . امّا آن كه در شرع سوگند درست نباشد جز به خداى تعالى [ 40 - پ ] اين مسألهء شرعى است براى آن چنان آمد كه مدّعى عليه را سوگند بر او لازم است اگر دروغزن باشد او را شكوهى و خوفى باشد از سوگند خوردن به خداى و به نام خداى باشد كه اقدام نيارد كردن . و قسم خداى تعالى كه براى توكيد كلام
هامش
( 1 ) . آج : تمام .
( 2 ) . اساس : ندارد ، از آج افزوده شد .
( 3 ) . كا : چنان كه .
( 4 ) . آد ، گا ، كا : ديگر .
( 5 ) . آج : يعنون الكعبه .