شما را برگرداند از آنچه پدران شما پرستيدهاند . و نيز گفتند : * ( ما هذا إِلَّا إِفْكٌ مُفْتَرىً ) * ، نيست اين قرآن الَّا دروغى فرو بافته ( 1 ) . * ( وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * ، و كافران گفتند آنگه كه حق به ايشان آمد : * ( إِنْ ) * ( 2 ) * ( هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ ) * ، نيست اين حديث الَّا جادوى ظاهر .
* ( وَما آتَيْناهُمْ مِنْ كُتُبٍ ) * [ 32 - ر ] * ( يَدْرُسُونَها ) * ، و ما نداديم ( 3 ) ايشان را كتابهايى كه درس آن كنند تا گويند : ما اين از كتاب خود مىگوييم و پيش از تو پيغامبرى به ايشان نفرستاديم كه گويند آن پيغامبر خبر داد به اين محالات و اعتقادات فاسده .
* ( وَكَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ) * ، و پيش از ايشان كافران و مكذّبان بودهاند كه پيغامبران خود را دروغ داشتند ، * ( وَما بَلَغُوا مِعْشارَ ما آتَيْناهُمْ ) * ، و اينان به عشر آن نرسيدند از عمر و مال و قوّت و تمكين [ كه ايشان رسيدند ، يعنى كافران عهد رسول به ده يك آن نرسيدند كه قوم پيشين از قوت و تمكين از عاد و ثمود ] ( 4 ) و معشار لغتى است در عشر . * ( فَكَذَّبُوا رُسُلِي ) * ، پيغامبران مرا بدروغ داشتند . آنگه گفت : * ( فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ ) * ، گفت : چگونه بود انكير ( 5 ) و انكار من بر ايشان در دنيا و تغيير من نعمت را بر ايشان و عقوبت من ايشان را به عذاب استيصال ، اين نكير خداست در دنيا و كلمه مخفوض ( 6 ) است على حذف ياء الاضافة و الاصل : نكيرى ، الَّا آن است كه يا ( 7 ) بيفگند و به كسره اكتفا كرد از « يا » لمكان رأس الآية . و مانند اين در قرآن بسيار است در سورة ص و در سورة القمر و ديگر جايها .
* ( قُلْ إِنَّما أَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ ) * ، آنگه گفت : بگو اى محمّد اين كافران را كه من شما را پند مىدهم به يك خصلت و وصايت مىكنم شما را به يك خصلت ، و آن خصلت آن است كه از پى آن بگفت : * ( أَنْ تَقُومُوا لِلَّه ) * ، و آن آن است كه برخيزى براى خداى و ابتغاى ( 8 ) رضاى او . * ( مَثْنى وَفُرادى ) * ، دو دو و يك يك . * ( ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا ) * ، آنگه تفكّر كنى
هامش
( 1 ) - لب : فرا بافته .
( 2 ) - اساس و كليهء نسخه بدلها : ما ، با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد .
( 3 ) - آج ، لب : ندانيم .
( 4 ) - اساس و آب افتادگى دارد ، از دا افزوده شد .
( 5 ) - دا ، آج ، لب : نكير .
( 6 ) - آج ، لب : مخصوص .
( 7 ) - آج ، لب : چون يا .
( 8 ) - آج ، لب : ابقاى .