به كفرت اندكى . صورت امر است و مراد تهديد ، چنان كه : اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ ( 1 ) .
* ( قَلِيلًا ) * ، اى زمانا قليلا . * ( إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ ) * ، كه تو از اهل دوزخى .
* ( أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ ) * ، ابن كثير و نافع و حمزه خواندند به تخفيف ميم ، و معنى آن كه : « امن » ، به معنى « يا من » ، چنان كه « أ زيد » به معنى « يا زيد » ، يا من هو قانت ، اى ، آن كس كه ايستاده است . ابو على گفت : اين قراءت ضعيف است ، چه اين جاى ندا ( 2 ) نيك نيست و باقى قرّا مشدّد خواندند ، على تقدير : ام من هو قانت ، كمن جعل للَّه اندادا ؟ و اين بيفگند ، لدلالة الكلام عليه ، آنچه معادل استفهام است از كلام بيفگند ، چنان كه جواب لو و لولا بيفگنند بسيارى . و من ذلك قول الشاعر ( 3 ) :
و اقسم لو شىء اتانا رسوله
سواك و لكن لم نجد لك مدفعا
اى ، ما اجبناه . و قنوت ، دو [ ا ] ( 4 ) م باشد بر طاعت و قنوت نيز قيام باشد . و اين جا مراد نماز كننده است . و قال الشّاعر ( 5 ) :
قانتا للَّه يتلو كتبه
و على عمد من النّاس اعتزل
حق تعالى گفت : * ( أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ ) * ، آن كس كه ايستاده باشد در نماز در ساعات و اوقات شب . واحدها : انى و انى و انى . * ( ساجِداً وَقائِماً ) * ، نصب بر حال است ، گاه بر پاى و گاه در سجده [ 106 - پ ] . * ( يَحْذَرُ الآخِرَةَ ) * ، از آخرت ترسد و اميد دارد به رحمت او . آنگه گفت : * ( قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ ) * ، بگو اى محمّد ! راست نباشد ( 6 ) آنان كه دانند با آنان كه ندانند ؟ حق تعالى در اين آيت خبر داد كه : عابد با ناعابد راست نباشد و عالم با جاهل راست نباشد . آنگه گفت : * ( إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الأَلْبابِ ) * ، اين انديشه ، خداوندان عقل كنند .
* ( قُلْ يا عِبادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ ) * ، گفت : بگو يا بندگان من ! آنان كه ايمان آوردهاى ، بترسى از خداى تعالى و از معاصى او اجتناب كنى ، * ( لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هذِه الدُّنْيا حَسَنَةٌ ) * ، گفت : آنان را كه در اين دنيا نيكوى كنند ، در آن جهان [ نكويى ] ( 7 )
هامش
( 1 ) - سورهء فصّلت ( 41 ) آيهء 40 .
( 2 ) - دا ، آج ، لب : ندا به معنى .
( 3 ) - دا ، آج ، لب ، افزوده : شعر .
( 4 ) - اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء دا ، افزوده شد .
( 5 ) - دا ، افزوده : شعر .
( 6 ) - آج ، لب : نباشند .
( 7 ) - اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آج ، افزوده شد .