قوله تعالى : * ( قُلْ إِنَّما أَنَا مُنْذِرٌ ) * ، آنگه گفت : بگوى اى محمّد كه : من پيغامبرىام ترساننده و نيست خداى مگر [ يك ] ( 1 ) خداى قهر كننده . در اين آيت تقرير توحيد قديم - جلّ جلاله - است و تقرير نبوّت پيغامبرش محمّد مصطفى - صلَّى اللَّه عليه و على آله - .
* ( رَبُّ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ، خداى آسمان [ ها ] ( 2 ) و زمين است و آنچه در ميان آن است و عزيز و منيع و غالب است .
* ( قُلْ هُوَ نَبَأٌ عَظِيمٌ ) * ، بگو اى محمّد كه : اين خبرى است بزرگوار ( 3 ) . مجاهد و سدّ [ ى ] گفتند : كنايت است از قرآن . حسن بصرى گفت : كار قيامت است اين .
* ( أَنْتُمْ عَنْه مُعْرِضُونَ ) * ، شما از او اعراض مىكنى و عدول مىنمايى و به موجب آن كار نمىكنى .
* ( ما كانَ لِي مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلإِ الأَعْلى ) * ، مرا علمى نيست به جماعت برتر ، يعنى فريشتگان چون خصومت كردند . بيشتر مفسّران گفتند : خصومت فريشتگان در حديث آدم بود كه چون گفتند : . . . أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها ( 4 ) - الآية . و عبد اللَّه عبّاس گفت . از رسول - عليه السّلام - كه خداى تعالى مرا گفت : تو دانى اى محمّد كه ملاء اعلى كه فريشتگاناند در چه خصومت كردند ؟ گفتم : بار خدايا ! ندانم .
گفت : خصومت كردند در درجات و كفّارات .
امّا كفّارات :
اسباغ الوضوء فى السّبرات ( 5 ) ، و نقل الاقدام الى الجماعات ، و انتظار الصّلوة بعد الصّلوة .
و امّا الدّرجات : فافشاء السّلام و اطعام الطَّعام و الصّلوة باللَّيل و النّاس نيام .
گفت : كفّارات تمام كردن وضو باشد در سختيها و قدم برگرفتن به جماعات و انتظار نماز كردن پس نماز .
امّا درجات : سلام كردن بر همه كس و طعام دادن و نماز كردن به شب كه مردم خفته باشند .
* ( إِنْ يُوحى إِلَيَّ إِلَّا أَنَّما [ أَنَا ] ) * ( 6 ) * ( نَذِيرٌ مُبِينٌ ) * ، وحى نمىكنند به من الَّا آن كه من
هامش
( 1 ) - اساس : ندارد ، از دا ، افزوده شد .
( 2 ) - اساس : ندارد ، از آج : افزوده شد .
( 3 ) - دا : بزرگ .
( 4 ) - سورهء بقره ( 2 ) آيهء 30 .
( 5 ) - اساس : فى الشدّات ، به قياس با نسخهء دا ، تصحيح شد .
( 6 ) - اساس ، ندارد با توجه به ديگر نسخهها و قرآن مجيد افزوده شد .