* ( فَواكِه ) * ، بدل رزق است و آن ميوههاى ( 1 ) ، * ( وَهُمْ ) * [ 68 - پ ] * ( مُكْرَمُونَ ) * ، و ايشان را اكرام كنند در بهشتهاى نعيم كه اينان در آن جا با ناز و نعمت و تنعّم باشند .
* ( عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ ) * ، بر سريرهايى نشسته و روى به يك ديگر ( 2 ) كرده .
* ( يُطافُ عَلَيْهِمْ ) * ، بر ايشان مىگردانند كاسى . و « كاس » آنگه گويند انا را ( 3 ) كه در او خمر باشد ، چنان كه مائده [ آنگه گويند خوان را كه بر او ( 4 ) طعام باشد ، * ( مِنْ مَعِينٍ ) * ، از خمرى ( 5 ) پاكيزه . و اين در وصف آب نيز ] ( 6 ) استعمال كنند . و اما اشتقاق او روا بود كه وزن ( 7 ) فعيل بود ، من المعن و هو الماء الجارى ( 8 ) ، آبى باشد كه نيك رود ، من امعن فى الأمر ، اذا بالغ فيه و امعن فى الأكل . و روا بود كه وزن او مفعول ( 9 ) من عان [ اذا رأى بالعين ] ( 10 ) يقال : عانه فهو عائن و ذاك معين . كقولهم : باعه ( 11 ) فهو بايع و ذاك مبيع ، و عانه اذا ضربه بعينه ، و عين عائن و عائنة ، اذا كان نظره ( 12 ) يضرّ المنظور اليه ( 13 ) .
آنگه وصف كرد آن خمر را ، گفت : * ( بَيْضاءَ ) * ، خمرى سپيد باشد و سپيدى از شريفتر الوانهاست ( 14 ) . آنگه گفت : * ( لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ ) * ، لذّتى و راحتى و خوشى ( 15 ) باشد ( 16 ) اين خمر خورندگان را . و بعضى دگر گفتند : « بيضاء » صفت كاس است ، و قول اول بهتر است .
* ( لا فِيها غَوْلٌ ) * ، در آن خمر غولى نباشد ، يعنى فساد عقلى ، و الغول : الهلاك و الغول المهلك . يقال غاله غولا اذا اهلكه و اغتاله اذا افسد امره فى خفية ، و منه الغيلة
هامش
( 1 ) - كذا در اساس و آب ، دا ، آج ، لب : ميوهها بود .
( 2 ) - آج ، لب : با يك ديگر .
( 3 ) - آج ، لب : آن را .
( 4 ) - آج ، لب : به دو .
( 5 ) - آج ، لب : خمر .
( 6 ) - اساس و آب ، افتادگى دارد ، از دا ، افزوده شد .
( 7 ) - دا ، آج ، افزوده : او .
( 8 ) - دا ، آج ، لب : الماء الشّديد الجرى .
( 9 ) - دا ، افزوده : بود .
( 10 ) - اين عبارت در اساس و آب ، مغشوش است و به اين صورت خوانده مىشود : اذ لم اى بالغين ، آنچه در متن آمده از دا ، آورده شد .
( 11 ) - اساس : بايعه ، به قياس با نسخهء دا ، تصحيح شد .
( 12 ) - دا : نظرها .
( 13 ) - آج ، لب : المنظور به .
( 14 ) - دا : شريفترين لونهاست ، آج ، لب : و سفيد شريفترين لونهاست .
( 15 ) - دا : خوشيى .
( 16 ) - آج ، لب ، افزوده : بعضى گفتند .