ابيات دگر كه گفتيم ] ( 1 ) * ( إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَقُرْآنٌ مُبِينٌ ) * ، اين نيست الَّا ياد كردى و قرآنى روشن . و آيت ردّ است بر آنان كه گفتند : رسول شاعر است و قرآن شعر است .
و عايشه گفت : كان الشّعر ابغض الحديث الى رسول اللَّه ، گفت : رسول - عليه السّلام - در جهان هيچ دشمنتر نداشتى از شعر . و در خبر است كه رسول - عليه السّلام - گفت :
لان يمتلى جوف احدكم قيحا احبّ الىّ من ان يمتلى شعرا ،
گفت : اگر شكم يكى از شما پر از ريم باشد دوستتر دارم از آن كه پر از شعر باشد .
* ( لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيًّا ) * ، مدنيان و بصريان و شاميان الَّا ابو عمرو ، به « تا » خطاب خواندند و باقى قرّا لينذر به « يا » ، خبرا عن الغايب . گفت [ تا ] ( 2 ) بترساند از مردمان آنان را كه زندهاند ، يعنى زنده آن باشد كه او را انذار سود دارد . * ( وَيَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكافِرِينَ ) * ، و عذاب واجب شود بر كافران بعد انذار ، چون متّعظ نشوند .
* ( أَ وَلَمْ يَرَوْا ) * ، آنگه گفت : نمىبينند ، يعنى دانند اين كافران ( 3 ) ؟ * ( أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا ) * ، كه ما بيافريديم براى ايشان آن كردهء دست ما ، يعنى آنچه تولَّاى خلق ( 4 ) او ما كردهايم . * ( أَنْعاماً ) * ، چهار پايانى ، * ( فَهُمْ لَها مالِكُونَ ) * ، ايشان آن را مالك و متصرّفاند .
* ( وَذَلَّلْناها لَهُمْ ) * ، ما مذلَّل و مسخّر كرديم آن را براى ايشان . * ( فَمِنْها ) * ، از آن جمله بعضى آن است كه نشست را شايد ، چون اسب و استر و شتر و خر ، * ( وَمِنْها يَأْكُلُونَ ) * ، و بهرى از آن خوردن را ، چون گاو و گوسپند . و « ركوب » ، فعول باشد ، به معنى مفعول ، كالحلوب به معنى المحلوب . و اين بنا در ( 5 ) مفعول كم آيد بيشتر به معنى فاعل بود . [ 62 - ر ] * ( وَلَهُمْ فِيها مَنافِعُ ) * ، و ايشان را در آن انواع منافع است از موى و پشم ، چنان كه ( 6 ) گفت : . . . وَمِنْ أَصْوافِها وَأَوْبارِها وَأَشْعارِها أَثاثاً وَمَتاعاً إِلى حِينٍ ( 7 ) . * ( وَمَشارِبُ ) * ، از شير آن كه باز مىخورند مشارب است ايشانرا . * ( أَ فَلا يَشْكُرُونَ ) * ، شكر نمىگذارند ؟ ( 8 )
هامش
( 1 ) - اساس و آب ندارد ، از دا ، افزوده شد .
( 2 ) - اساس : ندارد ، از دا ، افزوده شد .
( 3 ) - دا ، آج ، لب : نمىبينند اين كافران ، يعنى نمىدانند ؟
( 4 ) - آج ، لب : تو خلق .
( 5 ) - دا : از .
( 6 ) - دا ، آج ، لب : آن چنان كه .
( 7 ) - سورهء نحل ( 16 ) آيهء 80 .
( 8 ) - دا : نمىگزارند .