اى دريغ بر بندگان ! نمىآيد به ايشان هيچ پيغامبرى و الَّا ايشان از او فسوس مىدارند .
نمىبينند كه چند هلاك كرديم پيش ايشان ( 1 ) از خلايق كه ايشان با ايشان نمىآيند ؟
و نيستند مگر جملهء ايشان جماعتى نزديك ما حاضر كرده .
قوله تعالى : * ( يس ) * ، قرّا در اين كلمت خلاف كردند : حمزه و كسائى و جماعتى ( 2 ) و خلف و عاصم در بيشتر روايات ( 3 ) ياسين خواندند ، جز كه كسائى امالهء صريح كرد و ديگران از اينان [ 50 - ر ] بين بين ، و باقى قرّاء اماله نكردند به « يا » مفتوح خواندند ، و ابو عمرو [ و ] حمزه و ابو جعفر و عاصم در بيشتر روايت اظهار « نون » كردند از ياسين و « نون » ساكن خواندند . و راويان ، نافع و ابن كثير در اين مختلف شدند و در شاذّ ، قرّاء شواذّ به فتح « نون » و ضمّ و كسر او خواندند ، تشبيها به اين و منذ و امس ( 4 ) .
مفسّران در معنى او خلاف كردند ، بعضى گفتند : قسم است ، عبد اللَّه عبّاس گفت : معنى آن است كه يا انسان ، به لغت طىّ ، يا آدمى . ابو العاليه گفت : يا رجل ، اى مرد ! سعيد جبير گفت : يا محمّد ، دليلش قوله : * ( إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ ) * ( 5 ) ، و قوله :
سلام على آل ياسين ( 6 ) .
و قال السّيد الحميرى :
يا نفس لا تمحضى ( 7 ) بالنّصح مجتهدا
على المودّة الَّا آل ياسينا
أبو بكر ورّاق گفت : يا سيّد البشر ( 8 ) . اگر گويند چرا « يس » ( 9 ) آيتى مىشمارند و « طس » نمىشمارند ، گوييم : براى آن كه « طس » بر وزن « قابيل » و « هابيل » است .
هامش
( 1 ) - دا ، آج ، لب : پيش از ايشان .
( 2 ) - كذا در اساس آب ، دا ، آج ، لب : ندارد .
( 3 ) - دا ، آج ، لب افزوده : به امالهء الف .
( 4 ) - با توجه به نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) - سورهء يس ( 36 ) آيهء 3 .
( 6 ) - سورهء صافّات ( 37 ) آيهء 130 .
( 7 ) - اساس : يمحضى ، به قياس با نسخهء دا ، تصحيح شد .
( 8 ) - اساس : اليسر ، به قياس با نسخهء دا ، تصحيح شد .
( 9 ) - كذا در اساس ، آب و دا ، آج ، لب : يس .