إِنَّ اللَّه عالِمُ غَيْبِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ، گفت : خداى است دانندهء غيب آسمان و زمين ( 1 ) آنچه پوشيده باشد و بمثابة غايب باشد از آنان كه عالم به علم باشند ، و او داناست به اسرار دلها و آنچه در دلها پوشيده است از ديگران .
* ( هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ فِي الأَرْضِ ) * ، گفت : او آن خداى است كه شما را خليفه كرد در زمين ، چون جانّ را هلاك كرد . و گفتند : مراد آن است كه اهل هر عصرى خليفهء قرن گذشتهاند . * ( فَمَنْ كَفَرَ فَعَلَيْه كُفْرُه ) * ، و هر كه كفر آرد كفرش بر اوست ، يعنى او را زيان دارد ، دگر كس را زيان ندارد . * ( وَلا يَزِيدُ الْكافِرِينَ ) * [ گفت :
نيفزايد كافران را ، و هر كه كفر آرد كفرشان بنزديك خداى ، مگر مقت و بغض و دشمنى . * ( وَلا يَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَساراً ) * ، و كافران را كفرشان نمىفزايد الَّا زيانكارى ] ( 2 ) .
* ( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ شُرَكاءَكُمُ ) * ، گفت : بگو اى محمد اين كافران را : ديده هستى و دانسته ( 3 ) اين بتان را كه شما ايشان را به انبازان خداى كردهاى در عبادت يا در قسمت مال ؟ فى قوله : وَجَعَلُوا لِلَّه مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالأَنْعامِ نَصِيباً ( 4 ) - الآية .
* ( أَرُونِي ) * ، گفت : با من نماى تا ايشان از زمين چه آفريدهاند يا ايشان را در آفريدن آسمان و زمين چه [ 46 - پ ] نصيب است و چه شركت ( 5 ) و انبازى ؟ * ( أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً ) * ، يا ما ايشان را كتابى داديم كه اين سخن از آن جا مىگويند * ( فَهُمْ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْه ) * ، ايشان بر حجج بيّناتاند ( 6 ) از خداى تعالى ، آنگه گفت : * ( بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً إِلَّا غُرُوراً ) * ، بل ، اين ظالمان بعضى بعضى را جز وعدهء غرور نمىدهند و بر هيچ ( 7 ) حاصل نهاند . و آيت وارد است مورد احتجاج و حجّت انگيختن بر كافران .
هامش
( 1 ) - دا ، افزوده : يعنى .
( 2 ) - اساس و آب بجاى عبارات داخل قلَّاب كه از دا آوردهايم ، دارد : * ( كُفْرُهُمْ إِلَّا خَساراً ) * ، نيفزايد كافران را كفرشان بنزديك خداى الَّا ، مگر مقت و بغض و دشمنى و زيانكارى . كه اندكى مشوش مىنمايد .
( 3 ) - دا : دانستهاى .
( 4 ) - سورهء انعام ( 6 ) آيهء 136 .
( 5 ) - آج ، لب : شرك .
( 6 ) - دا ، آج ، لب : و بيّناتاند .
( 7 ) - دا ، آج ، لب : هيچ چيز .